وقت سحر است خیز ای مایه ی ناز

خیام-رباعی شماره 113
وقت سحر است خیز ای مایه ی ناز
نرمک نرمک باده خور و چنگ نواز
کانها که به جایند نپایند بسی
وآنها که شدند کس نمی آید باز
معنی بیتهای شعر
وقت سحر است خیز ای مایه ی ناز / نرمک نرمک باده خور و چنگ نواز
هنگام سحر است؛ برخیز ای نازنین، اندکاندک شراب بنوش و چنگ بنواز.
کانها که به جایند نپایند بسی / وآنها که شدند کس نمی آید باز
زیرا کسانی که اکنون در این دنیا هستند، مدت زیادی نمیمانند و آنان که از دنیا رفتهاند، هیچکس به این جهان بازنمیگردد.
تفسیر کلی
شاعر در فضای سحرگاهی، مخاطب را به برخاستن و بهرهگیری از شادیهای ساده و لحظههای خوش زندگی دعوت میکند. نوشیدن نرمنرمک باده و نواختن چنگ نمادی از لذت بردن آگاهانه از فرصت کوتاه عمر است. در ادامه، ناپایداری جهان و رفتنی بودن انسانها یادآوری میشود؛ آنان که اکنون حضور دارند، دیر نمیپایند و رفتگان نیز هرگز بازنمیگردند. بنابراین، پیام کلی رباعی تأکید بر غنیمت شمردن حال و رهایی از حسرت آینده یا گذشته است.
نتیجهگیری
شاعر با یادآوری گذرا بودن عمر و بازنگشتن رفتگان، انسان را به بهرهگیری خردمندانه از لحظههای زندگی و شادمانی در زمان حال دعوت میکند.



