هرگزم نقش تو از لوح دل و جان نرود-همراه با معنی و تفسیر

هرگزم نقش تو از لوح دل و جان نرود

---

حافظ-غزل شماره 223

 

هرگزم نقش تو از لوح دل و جان نرود

هرگز از یاد من آن سرو خرامان نرود

از دماغ من سرگشته خیال دهنت

به جفای فلک و غصه ی دوران نرود

در ازل بست دلم با سر زلفت پیوند

تا ابد سر نکشد وز سر پیمان نرود

هر چه جز بار غمت بر دل مسکین من است

برود از دل من وز دل من آن نرود

آنچنان مهر توام در دل و جان جای گرفت

که اگر سر برود از دل و از جان نرود

گر رود از پی خوبان دل من معذور است

درد دارد چه کند کز پی درمان نرود

هر که خواهد که چو حافظ نشود سرگردان

دل به خوبان ندهد وز پی ایشان نرود

---

معنی بیت های نخستین

۱. هرگزم نقش تو از لوح دل و جان نرود / هرگز از یاد من آن سرو خرامان نرود:
هرگز نقش تو از لوح دل و جان من پاک نمی‌شود و هرگز آن سرو خرامان (معشوق) از یادم نمی‌رود. حافظ در این بیت به وفاداری و یادآوری معشوق اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند معشوق همیشه در خاطرش باقی می‌ماند. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به وفاداری و یادآوری معشوق است.

۲. از دماغ من سرگشته خیال دهنت / به جفای فلک و غصه ی دوران نرود:
از ذهن سرگشته‌ی من، خیال دهنت با وجود جفای فلک و غصه‌ی زمانه دور نمی‌شود. حافظ در این بیت به تأثیر ماندگار خیال معشوق اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند خیال معشوق با وجود مشکلات و رنج‌ها از ذهنش دور نمی‌شود. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به تأثیر ماندگار خیال معشوق است.

۳. در ازل بست دلم با سر زلفت پیوند / تا ابد سر نکشد وز سر پیمان نرود:
در ازل دلم با سر زلفت پیوند خورد و تا ابد از این پیمان سر برنخواهد تافت. حافظ در این بیت به عشق جاودانه و وفاداری خود اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند عشقش تا ابد پایدار است. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به عشق جاودانه و وفاداری است.

معنی بیت های پایانی

۴. هر چه جز بار غمت بر دل مسکین من است / برود از دل من وز دل من آن نرود:
هر چیزی جز بار غم تو از دل مسکین من می‌رود، اما غم تو هرگز از دل من دور نمی‌شود. حافظ در این بیت به ماندگاری غم معشوق اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند غم معشوق همیشه در دلش باقی می‌ماند. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به ماندگاری غم معشوق است.

۵. آنچنان مهر توام در دل و جان جای گرفت / که اگر سر برود از دل و از جان نرود:
مهر تو آن‌چنان در دل و جان من جای گرفته است که حتی اگر سرم برود، از دل و جانم بیرون نمی‌رود. حافظ در این بیت به عمق عشق و مهر خود به معشوق اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند عشقش به معشوق بسیار عمیق و پایدار است. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به عمق عشق و مهر به معشوق است.

۶. گر رود از پی خوبان دل من معذور است / درد دارد چه کند کز پی درمان نرود:
اگر دل من به دنبال خوبان برود، معذور است، زیرا درد دارد و چه کند که به دنبال درمان نرود؟ حافظ در این بیت به دنبال درمان بودن دل اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند دل به دنبال خوبان می‌رود تا دردش را درمان کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به دنبال درمان بودن دل است.

۷. هر که خواهد که چو حافظ نشود سرگردان / دل به خوبان ندهد وز پی ایشان نرود:
هر کس که نمی‌خواهد مانند حافظ سرگردان شود، دل به خوبان ندهد و به دنبال آن‌ها نرود. حافظ در این بیت به سرگردانی و رنج عشق اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که اگر نمی‌خواهد سرگردان شود، دل به خوبان ندهد. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به سرگردانی و رنج عشق است.

---

تفسیر شعر

 

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.