از دیده خون دل همه بر روی ما رود-همراه با معنی و تفسیر

از دیده خون دل همه بر روی ما رود

---

حافظ-غزل شماره 220

 

از دیده خون دل همه بر روی ما رود

بر روی ما ز دیده چه گویم چه‌ها رود

ما در درون سینه هوایی نهفته‌ایم

بر باد اگر رود دل ما زان هوا رود

خورشید خاوری کند از رشک جامه چاک

گر ماه مهرپرور من در قبا رود

بر خاک راه یار نهادیم روی خویش

بر روی ما رواست اگر آشنا رود

سیل است آب دیده و هر کس که بگذرد

گر خود دلش ز سنگ بود هم ز جا رود

ما را به آب دیده شب و روز ماجراست

زآن رهگذر که بر سر کویش چرا رود

حافظ به کوی میکده دایم به صدق دل

چون صوفیان صومعه دار از صفا رود

---

معنی بیت های نخستین

۱. از دیده خون دل همه بر روی ما رود / بر روی ما ز دیده چه گویم چه‌ها رود:
از چشم‌هایم خون دل بر روی من جاری است و بر روی من از چشم‌هایم چه بگویم که چه‌ها می‌رود. حافظ در این بیت به رنج و اندوه خود اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند رنج و اندوه او بسیار است. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به رنج و اندوه است.

۲. ما در درون سینه هوایی نهفته‌ایم / بر باد اگر رود دل ما زان هوا رود:
ما در درون سینه هوایی نهفته‌ایم و اگر بر باد رود، دل ما نیز از آن هوا می‌رود. حافظ در این بیت به آرزوها و امیدهای نهفته در دل اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند آرزوهایش با دلش گره خورده‌اند. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به آرزوها و امیدها است.

۳. خورشید خاوری کند از رشک جامه چاک / گر ماه مهرپرور من در قبا رود:
خورشید خاوری از رشک جامه چاک می‌کند، اگر ماه مهرپرور من در قبا (لباس) رود. حافظ در این بیت به زیبایی و جذابیت معشوق اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند معشوق آن‌قدر زیباست که حتی خورشید از رشک جامه چاک می‌کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به زیبایی معشوق است.

۴. بر خاک راه یار نهادیم روی خویش / بر روی ما رواست اگر آشنا رود:
بر خاک راه یار (معشوق) روی خود را نهادیم، بر روی ما رواست اگر آشنا (معشوق) برود. حافظ در این بیت به فداکاری و عشق خود اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند عشقش آن‌قدر بزرگ است که حتی اگر معشوق برود، رواست. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به فداکاری و عشق است.

معنی بیت های پایانی

۵. سیل است آب دیده و هر کس که بگذرد / گر خود دلش ز سنگ بود هم ز جا رود:
آب دیده‌ی من مانند سیل است و هر کس که از آن بگذرد، حتی اگر دلش از سنگ باشد، از جا می‌رود. حافظ در این بیت به شدت رنج و اندوه خود اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند رنج او آن‌قدر شدید است که حتی سنگ‌دلان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به شدت رنج و اندوه است.

۶. ما را به آب دیده شب و روز ماجراست / زآن رهگذر که بر سر کویش چرا رود:
ما شب و روز با آب دیده درگیر ماجرا هستیم، از آن رهگذر که بر سر کویش (معشوق) چرا می‌رود. حافظ در این بیت به رنج و اندوه خود اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند رنج او همیشگی است. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به رنج و اندوه همیشگی است.

۷. حافظ به کوی میکده دایم به صدق دل / چون صوفیان صومعه دار از صفا رود:
حافظ همیشه با صداقت و خلوص به کوی میکده می‌رود، مانند صوفیان صومعه‌دار که با صفا می‌روند. حافظ در این بیت به صداقت و خلوص خود اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند با صداقت و خلوص به میکده می‌رود. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به صداقت و خلوص است.

---

تفسیر شعر

 

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.