کنون که در چمن آمد گل از عدم به وجود-همراه با معنی و تفسیر

کنون که در چمن آمد گل از عدم به وجود

---

حافظ-غزل شماره 219

 

کنون که در چمن آمد گل از عدم به وجود

بنفشه در قدم او نهاد سر به سجود

بنوش جام صبوحی به ناله ی دف و چنگ

ببوس غبغب ساقی به نغمه ی نی و عود

به دور گل منشین بی شراب و شاهد و چنگ

که همچو روز بقا هفته‌ای بود معدود

شد از خروج ریاحین چو آسمان روشن

زمین به اختر میمون و طالع مسعود

ز دست شاهد نازک عذار عیسی دم

شراب نوش و رها کن حدیث عاد و ثمود

جهان چو خلد برین شد به دور سوسن و گل

ولی چه سود که در وی نه ممکن است خلود

چو گل سوار شود بر هوا سلیمان وار

سحر که مرغ درآید به نغمه ی داوود

به باغ تازه کن آیین دین زردشتی

کنون که لاله برافروخت آتش نمرود

بخواه جام صبوحی به یاد آصف عهد

وزیر ملک سلیمان عماد دین محمود

بود که مجلس حافظ به یمن تربیتش

هر آنچه می‌طلبد جمله باشدش موجود

---

معنی بیت های نخستین

۱. کنون که در چمن آمد گل از عدم به وجود / بنفشه در قدم او نهاد سر به سجود:
اکنون که گل در چمن از عدم به وجود آمد، بنفشه در برابر قدم او سر به سجود نهاد. حافظ در این بیت به زیبایی و شکوه گل و احترام بنفشه به آن اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند گل آن‌قدر زیباست که حتی بنفشه به آن احترام می‌گذارد. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به زیبایی و شکوه گل است.

۲. بنوش جام صبوحی به ناله ی دف و چنگ / ببوس غبغب ساقی به نغمه ی نی و عود:
جام صبوحی را با ناله‌ی دف و چنگ بنوش و غبغب ساقی را با نغمه‌ی نی و عود ببوس. حافظ در این بیت به لذت نوشیدن شراب و همراهی موسیقی اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که از این لذت‌ها بهره‌مند شود. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به لذت نوشیدن شراب و موسیقی است.

۳. به دور گل منشین بی شراب و شاهد و چنگ / که همچو روز بقا هفته‌ای بود معدود:
در اطراف گل بدون شراب، شاهد و چنگ منشین، زیرا این روزها مانند روزهای باقی‌مانده‌ی عمر، محدود و کوتاه هستند. حافظ در این بیت به اهمیت استفاده از فرصت‌های زندگی اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که از این لحظات لذت ببرد. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به اهمیت استفاده از فرصت‌های زندگی است.

معنی بیت های میانی

۴. شد از خروج ریاحین چو آسمان روشن / زمین به اختر میمون و طالع مسعود:
با ظهور گل‌ها، آسمان روشن شد و زمین به ستاره‌ی میمون و طالع مسعود تبدیل شد. حافظ در این بیت به زیبایی و شکوه طبیعت اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند طبیعت با ظهور گل‌ها زیباتر و شکوهمندتر می‌شود. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به زیبایی و شکوه طبیعت است.

۵. ز دست شاهد نازک عذار عیسی دم / شراب نوش و رها کن حدیث عاد و ثمود:
از دست شاهد نازک عذار عیسی‌دم شراب بنوش و داستان عاد و ثمود را رها کن. حافظ در این بیت به لذت نوشیدن شراب و دوری از داستان‌های غم‌انگیز اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که از شراب لذت ببرد و از داستان‌های غم‌انگیز دوری کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به لذت شراب و دوری از غم است.

۶. جهان چو خلد برین شد به دور سوسن و گل / ولی چه سود که در وی نه ممکن است خلود:
جهان مانند بهشت برین با وجود سوسن و گل زیبا شده است، اما چه فایده که در آن جاودانگی ممکن نیست. حافظ در این بیت به زیبایی و ناپایداری جهان اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند جهان با وجود زیبایی‌هایش ناپایدار است. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به زیبایی و ناپایداری جهان است.

معنی بیت های پایانی

۷. چو گل سوار شود بر هوا سلیمان وار / سحر که مرغ درآید به نغمه ی داوود:
وقتی گل مانند سلیمان بر هوا سوار شود، سحرگاه که مرغ با نغمه‌ی داوود درآید. حافظ در این بیت به زیبایی و شکوه گل و همراهی موسیقی اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند گل آن‌قدر زیباست که حتی مرغ با نغمه‌ی داوود به استقبال آن می‌آید. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به زیبایی و شکوه گل است.

۸. به باغ تازه کن آیین دین زردشتی / کنون که لاله برافروخت آتش نمرود:
در باغ آیین دین زردشتی را تازه کن، اکنون که لاله آتش نمرود را برافروخته است. حافظ در این بیت به زیبایی لاله و احیای آیین زردشتی اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند لاله آن‌قدر زیباست که می‌تواند آیین زردشتی را احیا کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به زیبایی لاله و احیای آیین زردشتی است.

۹. بخواه جام صبوحی به یاد آصف عهد / وزیر ملک سلیمان عماد دین محمود:
جام صبوحی را به یاد آصف عهد (وزیر سلیمان) و وزیر ملک سلیمان، عماد دین محمود، بخواه. حافظ در این بیت به یاد بزرگان و لذت نوشیدن شراب اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که به یاد بزرگان شراب بنوشد. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به یاد بزرگان و لذت شراب است.

۱۰. بود که مجلس حافظ به یمن تربیتش / هر آنچه می‌طلبد جمله باشدش موجود:
باشد که مجلس حافظ به برکت تربیتش هر آن‌چه می‌طلبد، همه برایش فراهم شود. حافظ در این بیت به آرزوی برکت و فراوانی در مجلس خود اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند مجلسش پر از برکت و فراوانی است. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به برکت و فراوانی در مجلس است.

---

تفسیر شعر

 

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.