کسی ملامتم از عشق روی او میکرد

سعدی-قطعه شماره 196
کسی ملامتم از عشق روی او میکرد
که خیره چند شتابی به خونِ خود خوردن
از او بپرس که دارد اسیر بر فتراک
ز من مپرس که دارم کمند در گردن
معنی بیتهای شعر
کسی ملامتم از عشق روی او میکرد / که خیره چند شتابی به خونِ خود خوردن
کسی مرا به سبب عشق به چهرهٔ او سرزنش میکرد و میگفت: تا کی با بیاختیاری و شتاب، خود را به نابودی و خونریزی میکشانی؟
از او بپرس که دارد اسیر بر فتراک / ز من مپرس که دارم کمند در گردن
از آن سرزنشکننده بپرس که خودش کسی را اسیر و وابستهٔ خویش کرده است؛ از من مپرس که چرا مانند کسی که طناب بر گردن دارد، گرفتار عشق او هستم.
پیام و مفهوم اصلی
سعدی در این قطعه نشان میدهد که عشق اختیاری نیست و عاشق از سرِ انتخاب به دام معشوق نیفتاده، بلکه چنان گرفتار و بیاختیار است که رهایی از آن ممکن نیست؛ بنابراین کسی که او را از شتاب در عشق و زیان رساندن به خویش ملامت میکند، حال عاشق را درنمییابد، زیرا خودِ او نیز اگر در چنین بند و کمندی گرفتار بود، توان مقاومت نداشت.



