مطرب مجلس بساز زمزمه ی عود

سعدی-سایر اشعار
شماره 18
مطرب مجلس بساز زمزمه ی عود
خادم ایوان بسوز مجمره ی عود
قرعه ی همت برآمد آیت رحمت
یار درآمد ز در به طالع مسعود
دوست به دنیا و آخرت نتوان داد
صحبت یوسف به از دراهم معدود
وه که از او جور و تندی ام چه خوش آید
چون حرکات ایاز بر دل محمود
روز گلستان و نوبهار چه خسبی
خیز مگر پر کنیم دامن مقصود
باغ مزیّن چو بارگاه سلیمان
مرغ سحر برکشیده نغمه ی داود
راوی روشندل از عبارت سعدی
ریخته در بزم شاه لؤلؤی منضود
وارث ملک عجم اتابک اعظم
سعد ابوبکر سعد زنگی مودود
معنی بیتهای شعر
مطرب مجلس بساز زمزمه ی عود / خادم ایوان بسوز مجمره ی عود
ای نوازنده، در مجلس نغمهٔ عود را آغاز کن و ای خدمتگزار ایوان، بخوردان عود را بسوزان.
قرعه ی همت برآمد آیت رحمت / یار درآمد ز در به طالع مسعود
بخت یاری کرد و نشانهٔ رحمت پدیدار شد؛ زیرا یار با فرخندگی و اقبال از در درآمد.
دوست به دنیا و آخرت نتوان داد / صحبت یوسف به از دراهم معدود
دوستی و همراهی با محبوب را نمیتوان با نعمتهای دنیا و آخرت معاوضه کرد؛ همصحبتی با یوسف از چند درهم ارزشمندتر است.
وه که از او جور و تندی ام چه خوش آید / چون حرکات ایاز بر دل محمود
شگفتا که ستم و تندی او نیز برای من دلپذیر است؛ همانگونه که حرکات ایاز برای محمود محبوب و خوشایند بود.
روز گلستان و نوبهار چه خسبی / خیز مگر پر کنیم دامن مقصود
در روزگار گل و بهار چرا خوابیدهای؟ برخیز تا شاید دامن خود را از خواستهها و بهرههای مقصود پر کنیم.
باغ مزیّن چو بارگاه سلیمان / مرغ سحر برکشیده نغمه ی داود
باغ آراسته و زیبا همچون بارگاه سلیمان شده است و پرندهٔ سحرخیز نیز مانند داود نغمهای دلنشین سر داده است.
راوی روشندل از عبارت سعدی / ریخته در بزم شاه لؤلؤی منضود
راوی روشنضمیر، از سخنان سعدی، مرواریدهای بههمپیوسته و ارزشمندی در مجلس شاه پراکنده است.
وارث ملک عجم اتابک اعظم / سعد ابوبکر سعد زنگی مودود
آن بزرگ، اتابک اعظم و وارث پادشاهی ایران، سعد ابوبکر سعد زنگیِ محبوب و پسندیده است.
پیام و مفهوم اصلی
این شعر بیانگر شادی و خرسندی از فرارسیدن یار و گشودهشدن درهای رحمت و اقبال است؛ سعدی با دعوت به نواختن موسیقی و افروختن عود، فضای جشن و سرور میآفریند و ارزش دیدار دوست را برتر از مال و دارایی دنیا میداند. حتی سختگیری و جفای یار نیز برای عاشق دلپذیر است، زیرا محبت او چنان عمیق است که رنج و تندی معشوق را نیز با رضایت میپذیرد.



