از کوزه گری کوزه خریدم باری


خیام-رباعی شماره 159
از کوزه گری کوزه خریدم باری
آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری
شاهی بودم که جام زرینم بود
اکنون شدهام کوزه ی هر خمّاری
معنی بیتهای شعر
از کوزهگری کوزه خریدم باری / آن کوزه سخن گفت ز هر اسراری
روزی از کوزهگری کوزهای خریدم؛ آن کوزه زبان حال گشود و از رازهای بسیار سخن گفت.
شاهی بودم که جام زرینم بود / اکنون شدهام کوزهٔ هر خمّاری
من روزگاری پادشاهی بودم که جام زرین داشتم؛ اما اکنون به کوزهای برای هر شرابخوار تبدیل شدهام.
تفسیر کلی
این رباعی با بهرهگیری از تصویر کوزه، ناپایداری شکوه و دگرگونی سرنوشت انسان را بیان میکند. کوزه از گذشتهای پرابهام سخن میگوید و یادآور میشود که شاید زمانی جایگاه شاهی داشته، اما اکنون به ظرفی بیارزش در دست خمّاران تبدیل شده است. خیام از این دگرگونی، بیاعتباری قدرت، ثروت و مقام دنیوی را نتیجه میگیرد. شعر همچنین انسان را به تأمل در گذر زمان و فناپذیری همه موجودات فرامیخواند.



