ای روی ماه منظر تو نوبهار حسن
حافظ-غزل شماره 394
ای روی ماه منظر تو نوبهار حسن
خال و خط تو مرکز حسن و مدار حسن
در چشم پرخمار تو پنهان فسون سحر
در زلف بیقرار تو پیدا قرار حسن
ماهی نتافت همچو تو از برج نیکویی
سروی نخاست چون قدت از جویبار حسن
خرّم شد از ملاحت تو عهد دلبری
فرّخ شد از لطافت تو روزگار حسن
از دام زلف و دانه ی خال تو در جهان
یک مرغ دل نماند نگشته شکار حسن
دایم به لطف دایه ی طبع از میان جان
میپرورد به ناز تو را در کنار حسن
گرد لبت بنفشه از آن تازه و تر است
کآب حیات میخورد از جویبار حسن
حافظ طمع برید که بیند نظیر تو
دیّار نیست جز رخت اندر دیار حسن
معنی و تفسیر بیت های نخستین:
۱. ای روی ماه منظر تو نوبهار حسن / خال و خط تو مرکز حسن و مدار حسن
حافظ در این بیت از معشوق به عنوان روی ماه و نوبهار حسن یاد میکند و خال و خط او را مرکز و مدار زیبایی میداند. این بیت نشاندهنده زیبایی خیرهکننده معشوق است که همه زیباییها حول او میچرخند.
۲. در چشم پرخمار تو پنهان فسون سحر / در زلف بیقرار تو پیدا قرار حسن
حافظ در این بیت بیان میکند که در چشم پرخمار معشوق، فسون سحر پنهان است و در زلف بیقرار او، قرار و آرامش زیبایی یافت میشود. این بیت نشاندهنده جذابیت و سحرآمیز بودن چشمها و زلف معشوق است.
۳. ماهی نتافت همچو تو از برج نیکویی / سروی نخاست چون قدت از جویبار حسن
حافظ در این بیت بیان میکند که هیچ ماهی مانند معشوق از برج نیکویی طلوع نکرده و هیچ سروی مانند قد او از جویبار زیبایی سر برنیاورده است. این بیت نشاندهنده بیهمتایی معشوق در زیبایی است.
۴. خرّم شد از ملاحت تو عهد دلبری / فرّخ شد از لطافت تو روزگار حسن
حافظ در این بیت بیان میکند که عهد دلبری از ملاحت معشوق خرم شده و روزگار زیبایی از لطافت او فرخنده گشته است. این بیت نشاندهنده تأثیر عمیق زیبایی معشوق بر جهان است.
معنی و تفسیر بیت های پایانی:
۵. از دام زلف و دانه ی خال تو در جهان / یک مرغ دل نماند نگشته شکار حسن
حافظ در این بیت بیان میکند که در جهان، هیچ دلی نیست که در دام زلف و خال معشوق گرفتار نشده باشد. این بیت نشاندهنده قدرت جذابیت معشوق است که همه دلها را به سوی خود میکشاند.
۶. دایم به لطف دایه ی طبع از میان جان / میپرورد به ناز تو را در کنار حسن
حافظ در این بیت بیان میکند که دایه طبع (طبیعت) به لطف، معشوق را در کنار زیبایی پرورش میدهد. این بیت نشاندهنده پرورش یافتن معشوق در آغوش زیبایی و لطف طبیعت است.
۷. گرد لبت بنفشه از آن تازه و تر است / کآب حیات میخورد از جویبار حسن
حافظ در این بیت بیان میکند که بنفشههای اطراف لب معشوق به دلیل نوشیدن آب حیات از جویبار زیبایی، تازه و تر هستند. این بیت نشاندهنده تأثیر زیبایی معشوق بر طبیعت اطراف است.
۸. حافظ طمع برید که بیند نظیر تو / دیّار نیست جز رخت اندر دیار حسن
حافظ در این بیت بیان میکند که او طمع کرده است که نظیر معشوق را ببیند، اما در دیار زیبایی، جز رخت معشوق چیزی وجود ندارد. این بیت نشاندهنده بیهمتایی معشوق در زیبایی است.
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.
