گلبرگ را ز سنبل مشکین نقاب کن-همراه با معنی و تفسیر

گلبرگ را ز سنبل مشکین نقاب کن

---

حافظ-غزل شماره 395

 

گلبرگ را ز سنبل مشکین نقاب کن

یعنی که رخ بپوش و جهانی خراب کن

بفشان عرق ز چهره و اطراف باغ را

چون شیشه‌های دیده ی ما پرگلاب کن

ایام گل چو عمر به رفتن شتاب کرد

ساقی به دور باده ی گلگون شتاب کن

بگشا به شیوه نرگس پرخواب مست را

وز رشک چشم نرگس رعنا به خواب کن

بوی بنفشه بشنو و زلف نگار گیر

بنگر به رنگ لاله و عزم شراب کن

زآنجا که رسم و عادت عاشق‌کشی توست

با دشمنان قدح کش و با ما عتاب کن

همچون حباب دیده به روی قدح گشای

وین خانه را قیاس اساس از حباب کن

حافظ وصال می‌طلبد از ره دعا

یارب دعای خسته دلان مستجاب کن

 

---

 معنی و تفسیر بیت های نخستین:

۱. گلبرگ را ز سنبل مشکین نقاب کن / یعنی که رخ بپوش و جهانی خراب کن
حافظ در این بیت از معشوق می‌خواهد که گلبرگ را مانند نقابی از سنبل مشکین بر چهره بپوشد و با این کار جهانی را به فنا بکشاند. این بیت نشان‌دهنده زیبایی خیره‌کننده معشوق است که حتی پوشاندن چهره‌اش می‌تواند جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.

۲. بفشان عرق ز چهره و اطراف باغ را / چون شیشه‌های دیده ی ما پرگلاب کن
حافظ در این بیت از معشوق می‌خواهد که عرق از چهره‌اش بپاشد و اطراف باغ را مانند شیشه‌های دیده‌های پر از گریه ما، پر از گلاب کند. این بیت نشان‌دهنده تأثیر زیبایی و عرق معشوق بر محیط اطراف است.

۳. ایام گل چو عمر به رفتن شتاب کرد / ساقی به دور باده ی گلگون شتاب کن
حافظ در این بیت بیان می‌کند که روزهای گل (بهار) مانند عمر به سرعت می‌گذرند و از ساقی می‌خواهد که با باده گلگون (نماد عشق و لذت) شتاب کند. این بیت نشان‌دهنده گذر سریع زمان و اهمیت استفاده از فرصت‌هاست.

۴. بگشا به شیوه نرگس پرخواب مست را / وز رشک چشم نرگس رعنا به خواب کن
حافظ در این بیت از معشوق می‌خواهد که مانند نرگس پرخواب مست، چشمانش را بگشاید و از رشک، چشم نرگس رعنا (زیبا) را به خواب ببرد. این بیت نشان‌دهنده زیبایی چشم‌های معشوق است.

---

معنی و تفسیر بیت های پایانی:

۵. بوی بنفشه بشنو و زلف نگار گیر / بنگر به رنگ لاله و عزم شراب کن
حافظ در این بیت از معشوق می‌خواهد که بوی بنفشه را بشنود و زلف نگار (معشوق) را بگیرد، به رنگ لاله بنگرد و عزم نوشیدن شراب کند. این بیت نشان‌دهنده زیبایی طبیعت و لذت‌های زندگی است.

۶. زآنجا که رسم و عادت عاشق‌کشی توست / با دشمنان قدح کش و با ما عتاب کن
حافظ در این بیت بیان می‌کند که از آنجا که رسم و عادت معشوق، عاشق‌کشی است، با دشمنان قدح بکشد و با عاشقان (ما) عتاب کند. این بیت نشان‌دهنده درد و رنج عاشق در برابر بی‌اعتنایی معشوق است.

۷. همچون حباب دیده به روی قدح گشای / وین خانه را قیاس اساس از حباب کن
حافظ در این بیت از معشوق می‌خواهد که مانند حباب، دیده‌اش را بر روی قدح بگشاید و این خانه (دنیا) را مانند حباب، بی‌اساس و فانی بداند. این بیت نشان‌دهنده بی‌اعتباری دنیا و فانی بودن آن است.

۸. حافظ وصال می‌طلبد از ره دعا / یارب دعای خسته دلان مستجاب کن
حافظ در این بیت بیان می‌کند که او وصال معشوق را از راه دعا می‌طلبد و از خداوند می‌خواهد که دعای خسته‌دلان را مستجاب کند. این بیت نشان‌دهنده امیدواری حافظ به لطف الهی و وصال معشوق است.

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.