دانی که چیست دولت دیدار یار دیدن
حافظ-غزل شماره 392
دانی که چیست دولت دیدار یار دیدن
در کوی او گدایی بر خسروی گزیدن
از جان طمع بریدن آسان بود ولیکن
از دوستان جانی مشکل توان بریدن
خواهم شدن به بستان چون غنچه با دل تنگ
وآنجا به نیکنامی پیراهنی دریدن
گه چون نسیم با گل راز نهفته گفتن
گه سرّ عشقبازی از بلبلان شنیدن
بوسیدن لب یار اول ز دست مگذار
کآخر ملول گردی از دست و لب گزیدن
فرصت شمار صحبت کز این دوراهه منزل
چون بگذریم دیگر نتوان به هم رسیدن
گویی برفت حافظ از یاد شاه یحیی
یارب به یادش آور درویش پروریدن
معنی و تفسیر بیت های نخستین:
۱. دانی که چیست دولت دیدار یار دیدن / در کوی او گدایی بر خسروی گزیدن
حافظ در این بیت بیان میکند که دولت واقعی، دیدار یار است و گدایی در کوی معشوق بهتر از خسروی (پادشاهی) است. این بیت نشاندهنده ارزش دیدار معشوق و بیاعتباری مقامات دنیوی است.
۲. از جان طمع بریدن آسان بود ولیکن / از دوستان جانی مشکل توان بریدن
حافظ در این بیت بیان میکند که بریدن از جان آسان است، اما بریدن از دوستان دشوار است. این بیت نشاندهنده اهمیت دوستی و ارزش روابط انسانی است.
۳. خواهم شدن به بستان چون غنچه با دل تنگ / وآنجا به نیکنامی پیراهنی دریدن
حافظ در این بیت بیان میکند که میخواهد مانند غنچهای با دل تنگ به بستان برود و در آنجا به نیکنامی، پیراهنی (نماد پاکدامنی) را بدرد. این بیت نشاندهنده آرزوی آزادی و رهایی از قیود است.
معنی و تفسیر بیت های پایانی:
۴. گه چون نسیم با گل راز نهفته گفتن / گه سرّ عشقبازی از بلبلان شنیدن
حافظ در این بیت بیان میکند که گاهی مانند نسیم با گل، راز نهفته میگوید و گاهی راز عشقبازی را از بلبلان میشنود. این بیت، نشاندهنده لذت ارتباط با طبیعت و شنیدن رازهای عشق است.
۵. بوسیدن لب یار اول ز دست مگذار / کآخر ملول گردی از دست و لب گزیدن
حافظ در این بیت توصیه میکند که فرصت بوسیدن لب یار را از دست نده، زیرا ممکن است بعداً از این کار خسته شوی. این بیت نشاندهنده اهمیت استفاده از فرصتهای زندگی است.
۶. فرصت شمار صحبت کز این دوراهه منزل / چون بگذریم دیگر نتوان به هم رسیدن
حافظ در این بیت بیان میکند که فرصتهای صحبت با یار را بشمار، زیرا وقتی از این دوراهه منزل (زندگی) بگذریم، دیگر نمیتوانیم به هم برسیم. این بیت نشاندهنده گذرایی زندگی و اهمیت استفاده از فرصتهاست.
۷. گویی برفت حافظ از یاد شاه یحیی / یارب به یادش آور درویش پروریدن
حافظ در این بیت از خداوند میخواهد که شاه یحیی را به یاد آورد که چگونه به پرورش درویشان میپرداخت. این بیت نشاندهنده احترام حافظ به شاه یحیی و ارزش پرورش نیازمندان است.
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.
