ای صبا نکهتی از کوی فلانی به من آر-همراه با معنی و تفسیر

ای صبا نکهتی از کوی فلانی به من آر

---

حافظ-غزل شماره 248

 

ای صبا نکهتی از کوی فلانی به من آر

زار و بیمار غمم راحت جانی به من آر

قلب بی‌حاصل ما را بزن اکسیر مراد

یعنی از خاک در دوست نشانی به من آر

در کمینگاه نظر با دل خویشم جنگ است

ز ابرو و غمزه ی او تیر و کمانی به من آر

در غریبیّ و فراق و غم دل پیر شدم

ساغر می ز کف تازه جوانی به من آر

منکران را هم از این می دو سه ساغر بچشان

وگر ایشان نستانند روانی به من آر

ساقیا عشرت امروز به فردا مفکن

یا ز دیوان قضا خط امانی به من آر

دلم از دست بشد دوش چو حافظ می‌گفت

کای صبا نکهتی از کوی فلانی به من آر

---

معنی بیت های نخستین

۱. ای صبا نکهتی از کوی فلانی به من آر / زار و بیمار غمم راحت جانی به من آر:
حافظ خطاب به صبا (باد ملایم) می‌گوید: ای صبا، نکهتی (بوی خوش) از کوی فلان (معشوق) به من بیاور و به این زار و بیمار غم‌زده، راحت جان (آرامش) بده. او تأکید می‌کند که باد می‌تواند پیام‌های عاشقانه را منتقل کند و آرامش بخشد. این بیت نشان‌دهنده‌ی اشتیاق حافظ به وصال معشوق و نیاز به آرامش است.

۲. قلب بی‌حاصل ما را بزن اکسیر مراد / یعنی از خاک در دوست نشانی به من آر:
حافظ می‌گوید: قلب بی‌حاصل (دل ناامید) ما را با اکسیر مراد (داروی آرزو) بزن، یعنی از خاک درِ دوست (معشوق) نشانی (اثری) به من بیاور. او تأکید می‌کند که خاک درِ معشوق می‌تواند دل ناامید را شفا دهد. این بیت نشان‌دهنده‌ی تأثیر معشوق بر دل عاشق است.

۳. در کمینگاه نظر با دل خویشم جنگ است / ز ابرو و غمزه ی او تیر و کمانی به من آر:
حافظ می‌گوید: در کمینگاه نظر (نگاه معشوق)، با دل خودم در جنگ هستم. او از صبا می‌خواهد که از ابرو و غمزه‌ی معشوق تیر و کمانی به او بیاورد. این بیت نشان‌دهنده‌ی تأثیر نگاه معشوق بر دل عاشق و جنگ درونی اوست.

معنی بیت های پایانی

۴. در غریبیّ و فراق و غم دل پیر شدم / ساغر می ز کف تازه جوانی به من آر:
حافظ می‌گوید: در غربت و فراق و غم دل، پیر شده‌ام. او از صبا می‌خواهد که ساغر می (جام شراب) از دست تازه‌جوانی به او بیاورد. این بیت نشان‌دهنده‌ی درد هجران و آرزوی بازگشت به جوانی و شادی است.

۵. منکران را هم از این می دو سه ساغر بچشان / وگر ایشان نستانند روانی به من آر:
حافظ می‌گوید: به منکران (کسانی که عشق را انکار می‌کنند) نیز دو سه ساغر از این شراب بچشان، و اگر آن‌ها نپذیرفتند، روانی (آرامش) به من بیاور. او تأکید می‌کند که شراب می‌تواند حتی منکران عشق را تحت تأثیر قرار دهد. این بیت نشان‌دهنده‌ی قدرت شراب در تغییر نگرش افراد است.

۶. ساقیا عشرت امروز به فردا مفکن / یا ز دیوان قضا خط امانی به من آر:
حافظ خطاب به ساقی می‌گوید: ای ساقی، عشرت (شادی) امروز را به فردا موکول نکن، یا از دیوان قضا (تقدیر) خط امان (امنیت) به من بیاور. او تأکید می‌کند که باید از فرصت‌های امروز استفاده کرد و به فردا امید نداشت. این بیت نشان‌دهنده‌ی اهمیت زندگی در لحظه است.

۷. دلم از دست بشد دوش چو حافظ می‌گفت / کای صبا نکهتی از کوی فلانی به من آر:
حافظ می‌گوید: دلم دیشب از دست رفت، وقتی که حافظ می‌گفت: ای صبا، نکهتی (بوی خوش) از کوی فلان (معشوق) به من بیاور. او تأکید می‌کند که درد هجران آن‌قدر قوی است که حتی حافظ نیز از آن رنج می‌برد. این بیت نشان‌دهنده‌ی درد هجران و اشتیاق به وصال معشوق است.

---

تفسیر شعر

 

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.