ما بدین در نه پی حشمت و جاه آمدهایم
حافظ-غزل شماره 366
ما بدین در نه پی حشمت و جاه آمدهایم
از بدِ حادثه این جا به پناه آمدهایم
رهرو منزل عشقیم و ز سرحدّ عدم
تا به اقلیم وجود این همه راه آمدهایم
سبزه ی خطّ تو دیدیم و ز بستان بهشت
به طلبکاری این مهرگیاه آمدهایم
با چنین گنج که شد خازن او روح امین
به گدایی به درِ خانه ی شاه آمدهایم
لنگر حلم تو ای کشتی توفیق کجاست
که در این بحر کرم غرق گناه آمدهایم
آبرو میرود ای ابر خطاپوش ببار
که به دیوان عمل نامه سیاه آمدهایم
حافظ این خرقه ی پشمینه بینداز که ما
از پی قافله با آتش آه آمدهایم
معنی و تفسیر بیت های نخستین :
۱. ما بدین در نه پی حشمت و جاه آمدهایم / از بدِ حادثه این جا به پناه آمدهایم:
حافظ بیان میکند که هدف او از آمدن به این درگاه، کسب مقام و جاه نیست، بلکه به دنبال پناهگرفتن از سختیها و حوادث دنیوی است.
۲. رهرو منزل عشقیم و ز سرحدّ عدم / تا به اقلیم وجود این همه راه آمدهایم:
او خود را رهرو راه عشق میداند و بیان میکند که از سرحد عدم (هیچچیز) تا به اقلیم وجود (جهان هستی) راه طولانی را پیموده است. این بیت به سفر روحانی انسان از عدم به سوی وجود اشاره دارد.
۳. سبزه ی خطّ تو دیدیم و ز بستان بهشت / به طلبکاری این مهرگیاه آمدهایم:
حافظ از زیبایی و جمال معشوق (که میتواند معشوق زمینی یا الهی باشد) سخن میگوید و بیان میکند که به دنبال کسب عشق و محبت او آمده است.
معنی و تفسیر بیت های پایانی :
۴. با چنین گنج که شد خازن او روح امین / به گدایی به درِ خانه ی شاه آمدهایم:
او با وجود داشتن گنجینهای ارزشمند (که میتواند عشق یا معرفت باشد)، همچون گدایی به درگاه شاه (خدا یا معشوق) آمده است. این بیت نشاندهنده تواضع و فروتنی شاعر است.
۵. لنگر حلم تو ای کشتی توفیق کجاست / که در این بحر کرم غرق گناه آمدهایم:
حافظ از بخشش و مهربانی معشوق (یا خدا) سخن میگوید و بیان میکند که در دریای گناه غرق شدهاست و به دنبال لنگر نجاتبخش است.
۶. آبرو میرود ای ابر خطاپوش ببار / که به دیوان عمل نامه سیاه آمدهایم:
او از گناهان خود سخن میگوید و از ابر رحمت (خدا) میخواهد که ببارد و نامه سیاه اعمالش را پاک کند. این بیت نشاندهنده توبه و امید به بخشش الهی است.
۷. حافظ این خرقه ی پشمینه بینداز که ما / از پی قافله با آتش آه آمدهایم:
حافظ در این بیت به خرقه صوفیان اشاره میکند و میگوید که او به دنبال قافله عشق با آه سوزان آمده است. این بیت نشاندهنده عشق شدید و سوزناک او به معشوق است.
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.
