باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش-همراه با معنی و تفسیر

باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش

حافظ-غزل شماره 276

باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش

بر جفای خار هجران صبر بلبل بایدش

ای دل اندر بند زلفش از پریشانی منال

مرغ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش

رند عالم سوز را با مصلحت بینی چه کار

کار ملک است آن که تدبیر و تامل بایدش

تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافری ست

راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش

با چنین زلف و رخش بادا نظربازی حرام

هر که روی یاسمین و جعد سنبل بایدش

نازها زان نرگس مستانه‌اش باید کشید

این دل شوریده تا آن جعد و کاکل بایدش

ساقیا در گردش ساغر تعلل تا به چند

دور چون با عاشقان افتد تسلسل بایدش

کیست حافظ تا ننوشد باده بی آوازِ رود

عاشق مسکین چرا چندین تجمل بایدش

معنی و تفسیر بیت های نخستین

۱. باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش / بر جفای خار هجران صبر بلبل بایدش:
حافظ می‌گوید که اگر باغبان پنج روزی با گل همراه باشد، بلبل باید بر جفای خار هجران صبر کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی رابطه‌ی عاشق و معشوق است.

۲. ای دل اندر بند زلفش از پریشانی منال / مرغ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش:
حافظ به دل خود می‌گوید که از پریشانی در بند زلف معشوق ننالد، چرا که مرغ زیرک وقتی به دام افتاد، باید تحمل کند.

۳. رند عالم سوز را با مصلحت بینی چه کار / کار ملک است آن که تدبیر و تامل بایدش:
حافظ می‌گوید که رند عالم‌سوز (عاشق) را با مصلحت‌بینی چه کار؟ کار پادشاه است که نیاز به تدبیر و تأمل دارد.

۴. تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافری ست / راهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش:
حافظ می‌گوید که در راه عرفان، تکیه بر تقوا و دانش کفر است. راهرو، حتی اگر صد هنر داشته باشد، باید توکل کند.

معنی و تفسیر بیت های پایانی

۵. با چنین زلف و رخش بادا نظربازی حرام / هر که روی یاسمین و جعد سنبل بایدش:
حافظ می‌گوید که با چنین زلف و روی زیبا، نظربازی حرام است. هر کس که رویی مانند یاسمن و مویی مانند سنبل دارد، باید از نظربازی دوری کند.

۶. نازها زان نرگس مستانه‌اش باید کشید / این دل شوریده تا آن جعد و کاکل بایدش:
حافظ می‌گوید که نازهای معشوق را باید از نرگس مستانه‌اش کشید. این دل شوریده تا آن زلف و کاکل معشوق باید تحمل کند.

۷. ساقیا در گردش ساغر تعلل تا به چند / دور چون با عاشقان افتد تسلسل بایدش:
حافظ به ساقی می‌گوید که در گردش ساغر (جام شراب) تعلل نکند، چرا که وقتی دور با عاشقان افتاد، باید تسلسل (تداوم) داشته باشد.

۸. کیست حافظ تا ننوشد باده بی آوازِ رود / عاشق مسکین چرا چندین تجمل بایدش:
حافظ می‌گوید که چه کسی است که حافظ نباشد و شراب بی‌آواز رود (شراب خالص) ننوشد؟ عاشق مسکین چرا باید این‌قدر تجمل کند؟

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.