اگر آن طایر قدسی ز درم بازآید-همراه با معنی و تفسیر

اگر آن طایر قدسی ز درم بازآید

---

حافظ-غزل شماره 236

 

اگر آن طایر قدسی ز درم بازآید

عمر بگذشته به پیرانه سرم بازآید

دارم امید بر این اشک چو باران که دگر

برق دولت که برفت از نظرم بازآید

آنکه تاج سر من خاک کف پایش بود

از خدا می‌طلبم تا به سرم بازآید

خواهم اندر عقبش رفت به یاران عزیز

شخصم ار بازنیاید خبرم بازآید

گر نثار قدم یار گرامی نکنم

گوهر جان به چه کار دگرم بازآید

کوس نودولتی از بام سعادت بزنم

گر ببینم که مه نوسفرم بازآید

مانعش غلغل چنگ است و شکرخواب صبوح

ورنه گر بشنود آه سحرم بازآید

آرزومند رخ شاه چو ماهم حافظ

همتی تا به سلامت ز درم بازآید

---

معنی بیت های نخستین

۱. اگر آن طایر قدسی ز درم بازآید / عمر بگذشته به پیرانه سرم بازآید:
اگر آن مرغ قدسی (معشوق یا یار) به در خانه‌ام بازگردد، عمر گذشته مانند جوانی به سرم بازمی‌گردد. این بیت به امید بازگشت معشوق و جوانی دوباره اشاره دارد. حافظ بیان می‌کند که بازگشت معشوق می‌تواند زندگی‌اش را دگرگون کند.

۲. دارم امید بر این اشک چو باران که دگر / برق دولت که برفت از نظرم بازآید:
امیدوارم که با این اشک‌های باران‌گونه‌ام، برق دولت (خوشبختی) که از نظرم دور شده است، بازگردد. این بیت به امیدواری و تلاش برای بازگشت خوشبختی اشاره دارد. حافظ می‌گوید با گریه و دعا امیدوار است که خوشبختی بازگردد.

۳. آنکه تاج سر من خاک کف پایش بود / از خدا می‌طلبم تا به سرم بازآید:
آن کس که تاج سر من خاک کف پای او بود، از خدا می‌خواهم که به سرم بازگردد. این بیت به عشق و احترام به معشوق اشاره دارد. حافظ می‌گوید معشوقش برایش بسیار ارزشمند است و از خدا می‌خواهد که او را بازگرداند.

۴. خواهم اندر عقبش رفت به یاران عزیز / شخصم ار بازنیاید خبرم بازآید:
می‌خواهم به دنبال او بروم و به یاران عزیز بپیوندم، حتی اگر خودم بازنگردم، حداقل خبرم بازگردد. این بیت به عشق و فداکاری اشاره دارد. حافظ می‌گوید حاضر است برای معشوق هر کاری کند، حتی اگر خودش بازنگردد.

معنی بیت های پایانی

۵. گر نثار قدم یار گرامی نکنم / گوهر جان به چه کار دگرم بازآید:
اگر گوهر جانم را نثار قدم یار گرامی نکنم، به چه کار دیگری می‌آید؟ این بیت به فداکاری و ارزش معشوق اشاره دارد. حافظ می‌گوید جانش تنها برای معشوق ارزش دارد.

۶. کوس نودولتی از بام سعادت بزنم / گر ببینم که مه نوسفرم بازآید:
اگر ببینم که ماه نو سفر (معشوق) بازمی‌گردد، طبل نو دولتی را از بام سعادت به صدا درمی‌آورم. این بیت به شادی بازگشت معشوق اشاره دارد. حافظ می‌گوید بازگشت معشوق باعث خوشبختی و شادی او می‌شود.

۷. مانعش غلغل چنگ است و شکرخواب صبوح / ورنه گر بشنود آه سحرم بازآید:
اگر صدای چنگ و خواب شیرین صبحگاهی مانعش نشود، اگر آه سحرگاهی‌ام را بشنود، بازمی‌گردد. این بیت به تأثیر موسیقی و عشق اشاره دارد. حافظ می‌گوید اگر معشوق آه‌هایش را بشنود، بازخواهد گشت.

۸. آرزومند رخ شاه چو ماهم حافظ / همتی تا به سلامت ز درم بازآید:
حافظ آرزومند دیدار رخ شاه‌گونه‌ای مانند ماه است. همت می‌کنم تا او به سلامت به در خانه‌ام بازگردد. این بیت به امید بازگشت معشوق و آرزوی دیدار او اشاره دارد. حافظ می‌گوید تمام تلاشش را می‌کند تا معشوق به سلامت بازگردد.

---

تفسیر شعر

 

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.