آنکس که به دست جام دارد-همراه با معنی و تفسیر

آنکس که به دست جام دارد

---

حافظ-غزل شماره 118

 

آنکس که به دست جام دارد

سلطانی جم مدام دارد

آبی که خضر حیات از او یافت

در میکده جو که جام دارد

سررشته ی جان به جام بگذار

کاین رشته از او نظام دارد

ما و می و زاهدان و تقوی

تا یار سر کدام دارد

بیرون ز لب تو ساقیا نیست

در دور کسی که کام دارد

نرگس همه شیوه‌های مستی

از چشم خوشت به وام دارد

ذکر رخ و زلف تو دلم را

وردی ست که صبح و شام دارد

بر سینه ی ریش دردمندان

لعلت نمکی تمام دارد

در چاه ذقن چو حافظ ای جان

حُسن تو دو صد غلام دارد

 

---

معنی بیت های نخستین

۱. آنکس که به دست جام دارد / سلطانی جم مدام دارد:
هر کس که جام می در دست دارد، گویی سلطانی جاودانه مانند جمشید دارد. این بیت اشاره به قدرت و شادی بی‌پایانی است که شراب (نماد عشق و مستی معنوی) به انسان می‌بخشد.

۲. آبی که خضر حیات از او یافت / در میکده جو که جام دارد:
آب حیاتی که حضرت خضر یافت، در میکده است؛ پس در جستجوی آن باش که جام شراب دارد. حافظ شراب را به آب حیات تشبیه می‌کند که جان را زنده می‌کند.

۳. سررشته ی جان به جام بگذار / کاین رشته از او نظام دارد:
ریسمان جان خود را به جام بسپار، زیرا نظم و بقای جان از اوست. این بیت بیانگر وابستگی روح انسان به عشق و مستی معنوی است.

۴. ما و می و زاهدان و تقوی / تا یار سر کدام دارد:
حافظ می‌پرسد: «من و شراب و زاهدان و تقوایشان، تا زمانی که یار (معشوق) به چه کسی توجه دارد؟» این بیت نشان‌دهنده‌ی بی‌اعتنایی عاشق به قضاوت دیگران است.

معنی بیت های پایانی

۵. بیرون ز لب تو ساقیا نیست / در دور کسی که کام دارد:
ای ساقی، هیچ کس جز لب تو در این دوران نیست که آرزوی دلها را برآورده کند. حافظ ساقی را محور شادی و بخشنده‌ی لذت می‌داند.

۶. نرگس همه شیوه‌های مستی / از چشم خوشت به وام دارد:
نرگس (چشم انسان) همه‌ی هنرهای مستی را از چشمان زیبای تو قرض گرفته است. این بیت اشاره به تأثیر چشم‌های معشوق در مستی و شیفتگی عاشق دارد.

۷. ذکر رخ و زلف تو دلم را / وردی ست که صبح و شام دارد:
یاد روی و موهای تو، ذکر همیشگی قلب من است که صبح و شب تکرار می‌شود. حافظ عشق به معشوق را چون عبادتی همیشگی می‌داند.

۸. بر سینه ی ریش دردمندان / لعلت نمکی تمام دارد:
لب یاقوت‌رنگ تو برای سینه‌سوختگان، نمکین و شفابخش است. این بیت نماد التیام دردهای عاشقان به لطف معشوق است.

۹. در چاه ذقن چو حافظ ای جان / حُسن تو دو صد غلام دارد:
ای جان، در گودال چانه‌ات (ذقن) مانند حافظ، زیبایی‌ات دویست بنده دارد. این بیت با کنایه به جاذبه‌ی چهره‌ی معشوق اشاره می‌کند.

---

تفسیر شعر

 

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.