من که باشم که بر آن خاطر عاطر گذرم-همراه با معنی و تفسیر

من که باشم که بر آن خاطر عاطر گذرم

حافظ-غزل شماره 328

من که باشم که بر آن خاطر عاطر گذرم

لطف‌ها می‌کنی ای خاک درت تاج سرم

دلبرا بنده نوازیت که آموخت بگو

که من این ظن به رقیبان تو هرگز نبرم

همتم بدرقه ی راه کن ای طایر قدس

که دراز است ره مقصد و من نوسفرم

ای نسیم سحری بندگی من برسان

که فراموش مکن وقت دعای سحرم

خرم آن روز کز این مرحله بربندم بار

وز سر کوی تو پرسند رفیقان خبرم

حافظا شاید اگر در طلب گوهر وصل

دیده دریا کنم از اشک و در او غوطه خورم

پایه ی نظم بلند است و جهانگیر بگو

تا کند پادشه بحر دهان پرگهرم

معنی و تفسیر بیت های نخستین

۱. من که باشم که بر آن خاطر عاطر گذرم / لطف‌ها می‌کنی ای خاک درت تاج سرم:
حافظ می‌گوید که او کیست که بر خاطر عاطر (معشوق) گذر کند، اما معشوق لطف‌های بسیاری به او می‌کند و خاک درگاه او تاج سر اوست. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و فروتنی اوست.

۲. دلبرا بنده نوازیت که آموخت بگو / که من این ظن به رقیبان تو هرگز نبرم:
حافظ از معشوق می‌خواهد که بگوید چه کسی به او بنده‌نوازی (مهربانی با بنده) آموخته است، زیرا او هرگز این ظن (گمان) را به رقیبان معشوق نمی‌برد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و وفاداری اوست.

۳. همتم بدرقه ی راه کن ای طایر قدس / که دراز است ره مقصد و من نوسفرم:
حافظ از طایر قدس (مرغ روحانی) می‌خواهد که همت او را بدرقه‌ی راه کند، زیرا راه مقصد دراز است و او مسافر تازه‌کار است. این بیت نشان‌دهنده‌ی آرزوی او به رسیدن به مقصد (وصال معشوق) است.

۴. ای نسیم سحری بندگی من برسان / که فراموش مکن وقت دعای سحرم:
حافظ از نسیم سحری می‌خواهد که بندگی او را به معشوق برساند و در وقت دعای سحر او را فراموش نکند. این بیت نشان‌دهنده‌ی اشتیاق او به دیدار معشوق است.

معنی و تفسیر بیت های پایانی

۵. خرم آن روز کز این مرحله بربندم بار / وز سر کوی تو پرسند رفیقان خبرم:
حافظ می‌گوید که خوشحال خواهد بود روزی که از این مرحله (دنیا) بار سفر ببندد و رفیقان از سر کوی تو (معشوق) خبر او را بپرسند. این بیت نشان‌دهنده‌ی آرزوی او به وصال معشوق است.

۶. حافظا شاید اگر در طلب گوهر وصل / دیده دریا کنم از اشک و در او غوطه خورم:
حافظ به خود می‌گوید که شاید اگر در طلب گوهر وصل (عشق) باشد، چشم خود را از اشک دریا کند و در آن غوطه بخورد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و فداکاری اوست.

۷. پایه ی نظم بلند است و جهانگیر بگو / تا کند پادشه بحر دهان پرگهرم:
حافظ می‌گوید که پایه‌ی نظم (شعر) او بلند و جهانگیر است و از شاه می‌خواهد که او را پادشاه بحر (دریا) دهان پرگهر کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی اعتماد به نفس و وفاداری او به شاه است.

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.