خیال روی تو در هر طریق همره ماست-همراه با معنی و تفسیر

خیال روی تو در هر طریق همره ماست

حافظ-غزل شماره 23

خیال روی تو در هر طریق همره ماست

نسیم موی تو پیوند جان آگه ماست

به رغم مدعیانی که منع عشق کنند

جمال چهره ی تو حجت موجه ماست

ببین که سیب زنخدان تو چه می‌گوید

هزار یوسف مصری فتاده در چَه ماست

اگر به زلف دراز تو دست ما نرسد

گناه بخت پریشان و دست کوته ماست

به حاجب در خلوت سرای خاص بگو

فلان ز گوشه نشینان خاک درگه ماست

به صورت از نظر ما اگر چه محجوب است

همیشه در نظر خاطر مرفه ماست

اگر به سالی حافظ دری زند بگشای

که سالهاست که مشتاق روی چون مه ماست

معنی بیت های نخستین

۱. خیال روی تو در هر طریق همره ماست / نسیم موی تو پیوند جان آگه ماست:
تصویر روی تو در هر مسیری همراه من است و بوی موهایت آگاه‌کننده‌ی جان من. حافظ در این بیت نشان می‌دهد که وجود معشوق در تمام لحظات زندگی‌اش حاضر است و حتی کوچک‌ترین نشانه‌های او (مانند بوی مو) برایش ارزشمند است.

۲. به رغم مدعیانی که منع عشق کنند / جمال چهره ی تو حجت موجه ماست:
با وجود مخالفانی که از عشق نهی می‌کنند، زیبایی چهره‌ی تو دلیل محکم و توجیه‌کننده‌ی راه ماست. این بیت بیانگر آن است که عشق، خود بهترین پاسخ به منتقدان است و نیاز به دلیل دیگری ندارد.

۳. ببین که سیب زنخدان تو چه می‌گوید / هزار یوسف مصری فتاده در چَه ماست:
ببین که گودی که مانند سیب بر زنخدان تو نشسته، چه می‌گوید: گویی هزاران یوسف مصری (نماد زیبایی) در چاه دل ما افتاده‌اند. حافظ در این بیت با اشاره به داستان حضرت یوسف، زیبایی معشوق را بی‌نظیر توصیف می‌کند.

۴. اگر به زلف دراز تو دست ما نرسد / گناه بخت پریشان و دست کوته ماست:
اگر به موهای بلند تو دسترسی نداریم، تقصیر از بخت ناخوشایند و دست کوتاه ماست، نه از تو. این بیت نشان‌دهنده‌ی پذیرش ناکامی‌ها در عشق است، بدون آنکه معشوق را مقصر بداند.

معنی بیت های پایانی

۵. به حاجب در خلوت سرای خاص بگو / فلان ز گوشه نشینان خاک درگه ماست:
به نگهبان حریم خلوت خاص بگو: «فلانی (من) از آن گوشه‌نشینانی هستم که خاک آستانه‌ی تو را گرامی می‌دارد.» حافظ در این بیت، خود را از عاشقان وفادار می‌داند که به حریم معشوق احترام می‌گذارد.

۶. به صورت از نظر ما اگر چه محجوب است / همیشه در نظر خاطر مرفه ماست:
اگرچه صورت تو از دیدگان ما پنهان است، اما همواره در خیال آرامش‌بخش ما حاضر هستی. این بیت اشاره به این دارد که معشوق حتی در غیاب نیز مایه‌ی تسلی عاشق است.

۷. اگر به سالی حافظ دری زند بگشای / که سالهاست که مشتاق روی چون مه ماست:
اگر حافظ پس از سال‌ها در زند، آن را بگشای، چرا که او سال‌هاست مشتاق دیدار روی ماه‌گونه‌ی توست. این بیت اوج عشق و اشتیاق شاعر را نشان می‌دهد که حتی پس از سال‌ها انتظار، همچنان پابرجاست.