حسن تو همیشه در فزون باد
حافظ-غزل شماره 107
حسن تو همیشه در فزون باد
رویت همه ساله لاله گون باد
اندر سرِ ما خیال عشقت
هر روز که باد در فزون باد
هر سرو که در چمن درآید
در خدمت قامتت نگون باد
چشمی که نه فتنه ی تو باشد
چون گوهر اشک غرق خون باد
چشم تو ز بهر دلربایی
در کردن سحر ذوفنون باد
هر جا که دلی ست در غم تو
بی صبر و قرار و بی سکون باد
قدّ همه دلبران عالم
پیش الف قدت چو نون باد
هر دل که ز عشق توست خالی
از حلقه ی وصل تو برون باد
لعل تو که هست جان حافظ
دور از لب مردمان دون باد
معنی بیت های نخستین
1. حسن تو همیشه در فزون باد / رویت همه ساله لاله گون باد:
زیبایی تو پیوسته افزون باد و رخسار تو هماره سرخ و شاداب مانند لاله باقی بماند. این بیت آرزوی جاودانگی و فزونی جمال معشوق را بیان میکند، همانند لالهای همیشه شکفته و سرزنده.
2. اندر سرِ ما خیال عشقت / هر روز که باد در فزون باد:
تصویر عشق تو در ذهن ما هر روز بیش از پیش افزایش یابد. حافظ در این بیت آرزو میکند که یاد و خیال معشوق همواره در جان عاشق زنده و رو به رشد باشد.
3. هر سرو که در چمن درآید / در خدمت قامتت نگون باد:
هر سروی که در باغ جهان سر برآورد، در برابر قامت بلند و راست تو سر فرود آورد. این بیت با تشبیه معشوق به سرو، برتری و زیبایی بیهمتای او را توصیف میکند.
4. چشمی که نه فتنه ی تو باشد / چون گوهر اشک غرق خون باد:
هر چشمی که فتنهانگیزی تو را نبیند، همچون مروارید اشک، غرق در خون باد. حافظ در این بیت شدت تأثیر نگاه معشوق را بیان میکند که هر بینندهای را مجذوب خود میسازد.
معنی بیت های پایانی
5. چشم تو ز بهر دلربایی / در کردن سحر ذوفنون باد:
چشم تو برای دلربایی، همواره در انجام سحر و افسون ماهر باد. این بیت به قدرت جادویی نگاه معشوق اشاره دارد که هر بینندهای را مسحور میکند.
6. هر جا که دلی ست در غم تو / بی صبر و قرار و بی سکون باد:
هر کجا دلی است که در غم تو میسوزد، بیتاب و بیقرار و ناآرام باد. حافظ در این بیت عشق و اندوه ناشی از فراق را توصیف میکند که آرامش را از دل میرباید.
7. قدّ همه دلبران عالم / پیش الف قدت چو نون باد:
قامت همه زیبارویان جهان در برابر حرف الف (ایستاده) مانند حرف نون (خمیده) باشد. این بیت با بازی با شکل حروف الفبا، برتری قامت معشوق را بر همه زیبارویان نشان میدهد.
8. هر دل که ز عشق توست خالی / از حلقه ی وصل تو برون باد:
هر دلی که از عشق تو خالی است، از دایره وصال تو به دور باد. حافظ در این بیت ارزش عشق را بیان میکند و آرزو میکند که تنها عاشقان به وصال برسند.
9. لعل تو که هست جان حافظ / دور از لب مردمان دون باد:
لب یاقوترنگ تو که جان حافظ است، همواره از دسترس مردم پست و ناپاک به دور باد. این بیت پایانی، قداست و پاکی معشوق را توصیف میکند که شایسته تماس ناپاکان نیست.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.
