
سعدی-گلستان-باب پنجم در عشق و جوانی
حکایت 4
يکی را دل از دست رفته بود و ترک جان کرده و مَطمَح نظرش جايی خطرناک و مظنه ی هلاک . نه لقمه ای که مصور شدی که به کام آيد يا مرغی که به دام افتد .
چو در چشم شاهد نيايد زرت
زر و خاک يكسان نمايد برت
باری ، به نصيحتش گفتند : ازین خیال محال تجنب کن که خلقی هم بدین هوس که تو داری اسیرند و پای در زنجیر . بنالید و گفت :
دوستان گو ، نصیحتم مكنيد
که مرا دیده بر ارادت او است
جنگجويان به زور پنجه و کتف
دشمنان را کشند و خوبان دوست
شرط مودت نباشد به اندیشه ی جان ، دل از مهر جانان برگرفتن.
تو که در بند خویشتن باشى
عشق باز دروغ زن باشى
گر نشاید به دوست ره بردن
شرط یارى است در طلب مردن
گر دست رسد که آستینش گیرم
ور نه بروم بر آستانش میرم
متعلقان را که نظر در کار او بود و شفقت به روزگار او ، پندش دادند و بندش نهادند و سودی نکرد.
دردا که طبیب صبر مى فرماید
وین نفس حريص را شکر مى باید
آن شنیدى که شاهدى به نهفت
با دل از دست رفته اى مى گفت :
تا تو را قدر خویشتن باشد
پیش چشمت چه قدرِ من باشد ؟
آورده اند که مر آن پادشه زاده که مملوح نظر او بود خبر کردند که جوانی بر سر اين ميدان مداومت می نماید خوش طبع و شیرین زبان و سخن های لطیف می گوید و نکته های بدیع از او می شنوند و چنین معلوم همی شود که دل آشفته است و شوری در سر دارد . پسر دانست که دل آویخته ی اوست و این گرد بلا انگیخته ی او . مرکب به جانب او راند . چون دید که نزدیک او عزم دارد ، بگریست و گفت :
آن کس که مرا بکشت باز آمد پیش
مانا که دلش بسوخت بر کشته ی خویش
چندان که ملاطفت کرد و پرسیدش از کجایی و چه نامی و چه صنعت دانی ، در قعر بحر مودت چنان غریق بود که مجال نفس نداشت .
اگر خود هفت سبع از بر بخوانى
چو آشفتى الف ب ت ندانى
گفتا : سخنی با من چرا نگویی که هم از حلقه درویشانم بل که حلقه به گوش ایشانم . آنگه به قوت استیناس محبوب از میان تلاطم محبت سر برآورد و گفت :
عجب است با وجودت که وجود من بماند
تو به گفتن اندر آیى و مرا سخن بماند
این بگفت و نعره ای زد و جان به جان آفرين تسليم کرد.
عجب از کشته نباشد به در خیمه ی دوست
عجب از زنده که چون جان به در آورد سلیم ؟



