گر از خراج رعیت نباشدت باری

سعدی-قطعه شماره 224
گر از خراج رعیت نباشدت باری
تو برگ حاشیت و لشکر از کجا آری
پس آنکه مملکت از رنج برد او داری
روا مدار که بر خویشتن بیازاری
معنی بیتهای شعر
گر از خراج رعیت نباشدت باری / تو برگ حاشیت و لشکر از کجا آری
اگر از مالیات و خراج رعیت درآمدی نداشته باشی، هزینه و آذوقهٔ اطرافیان و سپاهت را از کجا فراهم میکنی؟
پس آنکه مملکت از رنج برد او داری / روا مدار که بر خویشتن بیازاری
پس کسی را که به رنج و کوشش او مملکت را در اختیار داری، آزار مده و بر خود روا مدار که او را بیازاری.
پیام و مفهوم اصلی
پیام اصلی شعر آن است که دوام و شکوه حکومت به آسایش و توان رعیت وابسته است؛ زیرا سپاه، دستگاه حکومت و امکانات مملکت از درآمد مردم فراهم میشود. بنابراین حاکم نباید با گرفتن خراج سنگین و ستم بر مردمی که کشور را با رنج خود آباد میکنند، آنان را بیازارد؛ بلکه باید عدالت و رعایت حال رعیت را اساس فرمانروایی قرار دهد.



