نجس ار پیرهن شبلی و معروف بپوشد

سعدی-قطعه شماره 217
نجس ار پیرهن شبلی و معروف بپوشد
همه دانند که از سگ نتوان شست پلیدی
گرگ اگر نیز گنهکار نباشد به حقیقت
جای آن است که گویند که یوسف تو دریدی
مقدمه و فضای کلی
این قطعه با زبانی طنزآمیز و گزنده، از ناتوانی در زدودن پلیدی و تأثیر پیشداوریهای اجتماعی سخن میگوید. سعدی با بهرهگیری از اشاره به شبلی، معروف و داستان یوسف، نشان میدهد که بدنامی گاه چنان بر کسی سایه میافکند که حتی بیگناهی او نیز باور نمیشود. فضای شعر انتقادی، تمثیلی و آمیخته با نکوهش ظاهربینی و داوری شتابزده است.
معنی بیتهای شعر
نجس ار پیرهن شبلی و معروف بپوشد / همه دانند که از سگ نتوان شست پلیدی
اگر شبلی و معروف نیز جامهای ناپاک بپوشند، همه میدانند که پلیدیِ سگ را نمیتوان با شستن از میان برد.
گرگ اگر نیز گنهکار نباشد به حقیقت / جای آن است که گویند که یوسف تو دریدی
حتی اگر گرگ در حقیقت گناهکار نباشد، باز شایسته است که به او بگویند: تو یوسف را دریدهای؛ زیرا پیشینه و بدنامی او سبب چنین اتهامی میشود.



