نظر از مدعیان بر تو نمی‌اندازم

معنی بیت‌های شعر

نظر از مدعیان بر تو نمی‌اندازم / تا نگویند که من با تو نظر می‌بازم

در حضور مدعیان و رقیبان به تو نگاه نمی‌کنم تا نگویند که من با تو چشم‌چرانی و عشق‌بازی می‌کنم.

آرزو می‌کندم در همه عالم صیدی / که نباشند رفیقان حسود انبازم

آرزو دارم در سراسر جهان محبوبی داشته باشم که دوستان حسود در عشق من با او شریک و همراه نباشند.

درد پنهان فراقم ز تحمل بگذشت / ور نه از دل نرسیدی به زبان آوازم

رنج پنهان دوری تو از حد تحملم گذشته است؛ وگرنه این درد از دلم به زبانم نمی‌آمد و فریاد نمی‌کشیدم.

چون کبوتر بگرفتیم به دام سر زلف / دیده بردوختی از خلق جهان چون بازم

هنگامی که مرا چون کبوتری در دام گیسوی خود گرفتار کردی، چشمانم را مانند باز از مردم و جهان فروبستی و مرا از همه جز خود بیگانه ساختی.

به سرانگشت بخواهی دل مسکینان برد / دست واپوش که من پنجه نمی‌اندازم

با اشاره‌ی انگشتان خود می‌توانی دل عاشقان بیچاره را ببری؛ دستت را پنهان کن، زیرا من برای به دست آوردنت با تو درگیر نمی‌شوم و پنجه نمی‌افکنم.

مطرب آهنگ بگردان که دگر هیچ نماند / که از این پرده که گفتی به درافتد رازم

ای نوازنده، آهنگ را تغییر بده؛ زیرا دیگر چیزی نمانده است که راز من از این نغمه و پرده‌ای که نواختی آشکار نشود.

کس ننالید در این عهد چو من در غم دوست / که به آفاق نظر می‌رود از شیرازم

در این روزگار هیچ‌کس مانند من در سوگ و اندوه محبوب ننالیده است؛ چنان‌که ناله و آوازه‌ی این غم از شیراز به همه‌ی جهان رسیده است.

چند گفتند که سعدی نفسی باز خود آی / گفتم از دوست نشاید که به خود پردازم

بارها به من گفتند: «ای سعدی، لحظه‌ای به خودت بازگرد و از این حال بیرون بیا.» پاسخ دادم: «برای عاشق شایسته نیست که به جای پرداختن به دوست، به خود مشغول شود.»