بناز ای خداوند اقبال سرمد

سعدی-سایر اشعار
شماره 9
بناز ای خداوند اقبال سرمد
به بخت همایون و تخت ممهد
مغیث زمان ناصر اهل ایمان
گزین احد یاور دین احمد
خداوند فرمان ملک سلیمان
شهنشاه عادل اتابک محمد
ز سعد ابوبکر تا سعد زنگی
پدر بر پدر نامور جد بر جد
سر بندگی بر زمینش نهاده
خداوندگاران دریا و سرحد
همه نامداران و گردن فرازان
به زنجیر سبق الایادی مقید
خردمند شاها رعیت پناها
که مخصوص بادی به تایید سرمد
یکی پند پیرانه بشنو ز سعدی
که بختت جوان باد و جاهت مجدد
نبوده ست تا بوده دوران گیتی
به ابقای ابنای گیتی معود
موبد نمیماند این ملک دنیا
نشاید بر او تکیه بر هیچ مسند
چنان صرف کن دولت و زندگانی
که نامت به نیکی بماند مخلد
مقدمه و فضای کلی
این شعر در ستایش بزرگی و فرّ و شکوه ممدوحی صاحباقبال سروده شده است. شاعر با زبانی فاخر و دعایی، بخت بلند، تخت استوار و یاریرسانی او به اهل ایمان را میستاید. فضای شعر آکنده از احترام، بزرگداشت و امید به دوام قدرت و نیکنامی ممدوح است.
معنی بیتهای شعر
بناز ای خداوند اقبال سرمد / به بخت همایون و تخت ممهد
ای صاحب بخت و اقبال جاودان، به بخت فرخنده و تخت استوار خود افتخار کن.
مغیث زمان ناصر اهل ایمان / گزین احد یاور دین احمد
تو فریادرس روزگار و یاور مؤمنانی؛ برگزیده و یگانه پشتیبان دین پیامبر اکرم هستی.
خداوند فرمان ملک سلیمان / شهنشاه عادل اتابک محمد
تو فرمانروای سرزمین و صاحب شکوه سلیمانی و پادشاه بزرگ و دادگر، اتابک محمد، هستی.
ز سعد ابوبکر تا سعد زنگی / پدر بر پدر نامور جد بر جد
از سعد ابوبکر تا سعد زنگی، همه نیاکانت پدر به پدر و جد به جد نامدار و بزرگ بودهاند.
سر بندگی بر زمینش نهاده / خداوندگاران دریا و سرحد
فرمانروایان دریا و مرزها در برابر او سر بندگی بر زمین نهادهاند.
همه نامداران و گردن فرازان / به زنجیر سبق الایادی مقید
همه بزرگان و سرکشان به سبب پیشی گرفتن او در بخشش و نیکوکاری، فرمانبردار و وابسته او شدهاند.
خردمند شاها رعیت پناها / که مخصوص بادی به تایید سرمد
ای شاه خردمند و پناه رعیت، امید است که همواره به تأیید و حمایت خدای جاودان اختصاص داشته باشی.
یکی پند پیرانه بشنو ز سعدی / که بختت جوان باد و جاهت مجدد
یک اندرز از سرِ پیری از سعدی بشنو؛ باشد که بختت همیشه جوان و شکوه و مقام تو تازه و پایدار باشد.
نبوده ست تا بوده دوران گیتی / به ابقای ابنای گیتی معود
از آغاز آفرینش جهان، رسم روزگار چنین نبوده است که فرزندان دنیا برای همیشه باقی بمانند.
موبد نمیماند این ملک دنیا / نشاید بر او تکیه بر هیچ مسند
این پادشاهی و ملک دنیا پایدار نمیماند؛ بنابراین نباید بر هیچ مقام و تختی در آن تکیه کرد.
چنان صرف کن دولت و زندگانی / که نامت به نیکی بماند مخلد
ثروت و زندگی خود را چنان به کار ببر که نامت به نیکی جاودانه و ماندگار شود.
نتیجهگیری
این شعر ستایشی، بزرگی و دادگری اتابک محمد را میستاید و او را یاور دین و پناه مردم میداند؛ همچنین با اشاره به شکوه پادشاهی و بخت بلند او، تصویری آرمانی از فرمانروایی عادل ارائه میکند.



