کس عهد وفا چنان که پروانه ی خرد

سعدی-رباعی شماره 43
کس عهد وفا چنان که پروانه ی خرد
با دوست به پایان نشنیدیم که برد
مقراض به دشمنی سرش برمیداشت
پروانه به دوستیش در پا میمرد
معنی بیتهای شعر
کس عهد وفا چنان که پروانه ی خرد / با دوست به پایان نشنیدیم که برد
هیچکس را ندیدیم که مانند پروانهٔ کوچک، عهد وفاداری خود را با دوست تا پایان حفظ کند.
مقراض به دشمنی سرش برمیداشت / پروانه به دوستیش در پا میمرد
قیچیِ دشمنی سر او را میبرید، اما پروانه از شدت دوستی و عشق، در پای محبوب جان میداد.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی، پروانه را نماد وفاداری و دلباختگی کامل میداند. پروانه با آنکه به سوی دوست میرود و در راه عشق جان میبازد، از دشمنیِ مقراض نیز آسیب میبیند و سرش بریده میشود. تصویر سوختن پروانه در پای دوست، بیانگر فداکاری بیچونوچرا و ترجیح مرگ بر پیمانشکنی است. شاعر با این تقابل، پایبندی راستین به دوست و خطرهای عشق و دشمنی را به شکلی موجز و تأثیرگذار نشان میدهد.



