سودی نکند فراخنای بر و دوش

سعدی-رباعی شماره 124
سودی نکند فراخنای بر و دوش
گر آدمی ای عقل و هنرپرور و هوش
گاو از من و تو فراخ تر دارد چشم
پیل از من و تو بزرگتر دارد گوش
معنی بیتهای شعر
سودی نکند فراخنای بر و دوش / گر آدمی ای عقل و هنرپرور و هوش
پهنای سینه و شانه سودی ندارد، اگر آدمی از عقل، هنر و هوش بهرهای نداشته باشد.
گاو از من و تو فراخ تر دارد چشم / پیل از من و تو بزرگتر دارد گوش
گاو از من و تو چشمانی بزرگتر دارد و فیل گوشهایی بزرگتر؛ پس برتری انسان به بزرگی اندام نیست، بلکه به عقل و هنر اوست.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی یادآور میشود که بزرگی اندام و گستردگی اعضای بدن، بهتنهایی سود و ارزشی برای انسان ندارد. گاو چشمهایی بزرگتر و فیل گوشهایی بزرگتر از آدمی دارند، اما این ویژگیها نشانه برتری حقیقی نیستند. ارزش انسان به عقل، دانش، هنر و خردورزی اوست، نه به نیرو و ظاهر جسمانی. پیام شعر دعوت به شناخت گوهر انسانی و پرهیز از فخرفروشی بر تواناییهای ظاهری است.



