گر آدمی ای باده ی گلرنگ بخور

سعدی-رباعی شماره 108
گر آدمی ای باده ی گلرنگ بخور
بر ناله ی نای و نغمه ی چنگ بخور
گر بنگ خوری چو سنگ مانی بر جای
یکباره چو بنگ میخوری سنگ بخور
معنی بیتهای شعر
گر آدمی ای باده ی گلرنگ بخور / بر ناله ی نای و نغمه ی چنگ بخور
ای انسان، تا زمانی که زندهای از شراب سرخرنگ بنوش و همراه با نوای نی و آهنگ چنگ شادمانی کن.
گر بنگ خوری چو سنگ مانی بر جای / یکباره چو بنگ میخوری سنگ بخور
اگر بنگ بخوری، مانند سنگ بیحرکت و بیاثر میمانی؛ پس اگر میخواهی یکباره از پا بیفتی، به جای بنگ سنگ بخور.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی با زبانی طنزآمیز و بازیهای زبانی، انسان را به بهرهگیری از شادیهای زندگی و شنیدن نغمههای موسیقی فرامیخواند. در برابر آن، بنگ نماد بیحالی و ازخودبیخودی است که آدمی را همچون سنگ بیحرکت میکند. تکرار واژههای «بنگ» و «سنگ» طنز و موسیقی شعر را افزون کرده و پیام آن را برجسته میسازد. در مجموع، شاعر نشاط و حضور آگاهانه در زندگی را بر رخوت و بیخبری ترجیح میدهد.



