مبارک ساعتی باشد که با منظور بنشینی

معنی بیت‌های شعر

مبارک ساعتی باشد که با منظور بنشینی
به نزدیکت بسوزاند مگر کز دور بنشینی

خوشا آن ساعتی که با یار و معشوق بنشینی؛ اما نزدیکی او چنان سوزاننده است که شاید بهتر باشد از دور به او بنگری و بنشینی.

عقابان می‌درد چنگال باز آهنین پنجه
تو را بازی همین باشد که چون عصفور بنشینی

عقابان نیرومند و بازهای آهنگین‌پنجه، شکار خود را می‌درند؛ اما بازی و هنر تو فقط این است که مانند گنجشکی آرام بنشینی.

نباید گر بسوزندت که فریاد از تو برخیزد
اگر خواهی که چون پروانه پیش نور بنشینی

اگر می‌خواهی مانند پروانه در برابر نور و معشوق بنشینی، نباید از سوختن شکایت کنی و فریاد برآوری.

گرت با ما خوش افتادست چون ما لاابالی شو
نه یاران مست برخیزند و تو مستور بنشینی

اگر همنشینی با ما را دوست داری، مانند ما بی‌قید و آزاد باش؛ شایسته نیست که یاران مست برخیزند و تو همچنان پوشیده و کناره‌گیر بنشینی.

میی خور کز سر دنیا توانی خاستن یکدل
نه آن ساعت که هشیارت کند مخمور بنشینی

چنان شرابی بنوش که با دلی یک‌جهت بتوانی از دلبستگی‌های دنیا برخیزی، نه اینکه پس از آن، در حالی که هوشیاری‌ات بازگشته اما هنوز خماری، بنشینی.

تمنای شکم روزی کند یغمای مورانت
اگر هر جا که شیرینیست چون زنبور بنشینی

اگر از روی شکم‌پرستی هر جا که شیرینی و لذتی هست مانند زنبور بنشینی، حرص و طمع تو سبب می‌شود که روزی و دارایی‌ات به تاراج رود.

به صورت زان گرفتاری که در معنی نمی‌بینی
فراموشت شود این دیو اگر با حور بنشینی

تو گرفتار صورت و ظاهر شده‌ای، زیرا به معنا و حقیقت توجه نمی‌کنی؛ اگر با حوری و زیبارویی همنشین شوی، این دیوِ ظاهرپرستی را از یاد می‌بری.

نپندارم که با یارت وصال از دست برخیزد
مگر کز هر چه هست اندر جهان مهجور بنشینی

گمان نمی‌کنم دیدار و وصال یارت از دست برود، مگر آنکه از هرچه در جهان است کناره بگیری و در خلوت بنشینی.

میان خواب و بیداری توانی فرق کرد آنگه
که چون سعدی به تنهایی شب دیجور بنشینی

آن‌گاه می‌توانی خواب را از بیداری تشخیص دهی که مانند سعدی در تاریکیِ شبِ بسیار تیره، تنها و خلوت‌نشین باشی.