به قلم راست نیاید صفت مشتاقی

معنی بیت‌های شعر

به قلم راست نیاید صفت مشتاقی
سادتی احترق القلب من الاشواق

هیچ قلمی نمی‌تواند حال و صفت عاشقیِ مشتاق را چنان‌که هست بیان کند؛ ای سروران، دل من از شدت اشتیاق سوخته است.

نشود دفتر درد دل مجروح تمام
لو اضافوا صحف الدهر الی اوراقی

حتی اگر همه دفترهای روزگار را به نوشته‌ها و اوراق من بیفزایند، باز هم شرح درد دلِ مجروح من به پایان نمی‌رسد.

آرزوی دل خلقی تو به شیرین سخنی
اثر رحمت حقی تو به نیک اخلاقی

به سبب شیرین‌زبانی، آرزوی دل بسیاری از مردم هستی و به دلیل اخلاق نیکویت، جلوه‌ای از رحمت حقیقی خداوندی.

بی عزیزان چه تمتع بود از عمر عزیز
کیف یحلو زمن البین لدی العشاق

بدون عزیزان، از این عمر گران‌بها چه بهره‌ای می‌توان برد؟ دوران جدایی برای عاشقان چگونه می‌تواند شیرین و دلپذیر باشد؟

من همان عاشقم ار زان که تو آن دوست نه‌ای
انا اهواک و ان ملت عن المیثاق

من همچنان عاشق تو هستم، هرچند شاید تو آن دوست و یار وفادار نباشی؛ من تو را دوست دارم، حتی اگر از پیمان و عهد خود روی گردانده باشی.

حیث لا تخلف منظور حبیبی ارنی
چه کنم قصه این غصه کنم در باقی

ای محبوب، هنگامی که دیدار تو را از من دریغ نمی‌کنی، خود را به من بنما؛ با این همه، با این غصه چه کنم و چگونه داستان آن را بازگو کنم؟

به دو چشم تو که گر بی تو برندم به بهشت
نکنم میل به حوران و نظر با ساقی

به دو چشم تو سوگند که اگر مرا بدون تو به بهشت ببرند، نه به حوریان آنجا دل می‌بندم و نه به ساقی و نعمت‌های بهشتی توجه می‌کنم.

سعدی از دست غمت چاک زده دامن عمر
بیشتر زین نکند صابری و مشتاقی

سعدی بر اثر غم عشق تو، دامن عمر خویش را چاک زده و بیش از این، شکیبایی و تحملِ عاشقانه برای او ممکن نیست.