مه را ز فلک به طرف بام آوردن

سعدی-رباعی شماره 162
مه را ز فلک به طرف بام آوردن
وز روم کلیسیا به شام آوردن
در وقت سحر نماز شام آوردن
بتوان نتوان تو را به دام آوردن
معنی بیتهای شعر
مه را ز فلک به طرف بام آوردن / وز روم کلیسیا به شام آوردن
ماه را از آسمان به سوی بام آوردن و از سرزمین روم، کلیسا را به شام آوردن.
در وقت سحر نماز شام آوردن / بتوان نتوان تو را به دام آوردن
در هنگام سحر، نماز شام را بهجا آوردن؛ اما تو را، چه بتوان و چه نتوان، به دام انداختن.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی با تصویرهایی شگفت و اغراقآمیز، از کارهایی سخن میگوید که فراتر از توان انساناند؛ مانند آوردن ماه از آسمان و انتقال کلیسایی از روم به شام. آوردن نماز شام در هنگام سحر نیز نمونهای از درهمآمیختن زمانها و برهمزدن نظم طبیعی جهان است. بااینحال، شاعر تأکید میکند که حتی انجام چنین امور ناممکنی در برابر گرفتار کردن و به دام آوردن مخاطب آسانتر است. مضمون اصلی رباعی، ناتوانی عاشق در مهار عشق و قدرت شگرف معشوق بر دل و اراده اوست.



