صحن بستان ذوق بخش و صحبت یاران خوش است
حافظ-غزل شماره 43
صحن بستان ذوق بخش و صحبت یاران خوش است
وقت گل خوش باد کز وی وقت میخواران خوش است
از صبا هر دم مشام جان ما خوش می‌شود
آری آری طیب انفاس هواداران خوش است
ناگشوده گل نقاب آهنگ رحلت ساز کرد
ناله کن بلبل که گلبانگ دل افکاران خوش است
مرغ خوشخوان را بشارت باد کاندر راه عشق
دوست را با ناله ی شب‌های بیداران خوش است
نیست در بازار عالم خوشدلی ور زانکه هست
شیوه ی رندی و خوش باشیّ عیاران خوش است
از زبان سوسن آزاده‌ام آمد به گوش
کاندر این دیر کهن کار سبکباران خوش است
حافظا ترک جهان گفتن طریق خوشدلی ست
تا نپنداری که احوال جهانداران خوش است
معنی بیت های نخستین
1. صحن بستان ذوق بخش و صحبت یاران خوش است / وقت گل خوش باد کز وی وقت میخواران خوش است:
فضای بستانِ دلانگیز و همنشینی با یاران، لذتبخش است. بهار و فصل گل را خجسته باد، چرا که این زمان، اوج شادی میخوارانِ عاشق نیز هست. طبیعت و یار، هر دو مایهٔ نشاطند.
2. از صبا هر دم مشام جان ما خوش می‌شود / آری آری طیب انفاس هواداران خوش است:
هر بار که نسیم صبا می‌وزد، جان ما معطر می‌شود. آری، بوی خوشِ نفسِ یاران و دوستان، روح را نوازش می‌دهد. عطر وفا از هر بادی شیرین‌تر است.
3. ناگشوده گل نقاب آهنگ رحلت ساز کرد / ناله کن بلبل که گلبانگ دل افکاران خوش است:
گل حتی پیش از آنکه کاملاً بشکفد، نوای وداع سر می‌دهد. پس ای بلبل، ناله سر کن، چرا که آوازِ دردِ تو برای دل‌های آشنا با غم، melodious است. زیباییِ گذراست و شکوهِ آن در همین است.
4. مرغ خوشخوان را بشارت باد کاندر راه عشق / دوست را با ناله ی شب‌های بیداران خوش است:
مرغ خوشخوان (عاشق) را مژده باد که در راه عشق، یار از ناله‌های شبانه‌اش لذت می‌برد. سحرگاهانِ بی‌خوابی، زمانی است که دل‌ها به هم نزدیک‌ترند.
معنی بیت های پایانی
5. نیست در بازار عالم خوشدلی ور زانکه هست / شیوه ی رندی و خوش باشیّ عیاران خوش است:
در بازار دنیا، خوشدلی کمیاب است، و اگر هست، تنها در روشِ آزادگانِ رند و شادمانه زیستنِ آنان یافت می‌شود. رندی، هنرِ زیستنِ بی‌قید است.
6. از زبان سوسن آزاده‌ام آمد به گوش / کاندر این دیر کهن کار سبکباران خوش است:
سوسنِ آزاده (نمادِ رهایی) به من گفت: «در این دنیای پیر، تنها کسانی که بارِ دل را سبک نگه دارند، خوش می‌گذرانند.» دل نبستن به دنیا، کلیدِ آرامش است.
7. حافظا ترک جهان گفتن طریق خوشدلی ست / تا نپنداری که احوال جهانداران خوش است:
حافظا! گفتنِ «ترک جهان» راهِ خوشدلی است، اما گمان نکن که حالِ صاحبانِ قدرت و ثروت (جهانداران) همیشه خوش است. ثروت، آرامش نمی‌آورد، بلکه رهایی از تعلقات می‌آورد.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.