ای دل ریش مرا با لب تو حق نمک-همراه با معنی و تفسیر

ای دل ریش مرا با لب تو حق نمک

---

حافظ-غزل شماره 301

 

ای دل ریش مرا با لب تو حق نمک

حق نگه دار که من می‌روم الله معک

تویی آن گوهر پاکیزه که در عالم قدس

ذکر خیر تو بود حاصل تسبیح ملک

در خلوص منت ار هست شکی تجربه کن

کس عیار زر خالص نشناسد چو محک

گفته بودی که شوم مست و دو بوست بدهم

وعده از حد بشد و ما نه دو دیدیم و نه یک

بگشا پسته ی خندان و شکرریزی کن

خلق را از دهن خویش مینداز به شک

چرخ برهم زنم ار غیر مرادم گردد

من نه آنم که زبونی کشم از چرخ فلک

چون بر حافظ خویشش نگذاری باری

ای رقیب از بر او یک دو قدم دورترک

---

معنی و تفسیر بیت های نخستین

۱. ای دل ریش مرا با لب تو حق نمک / حق نگه دار که من می‌روم الله معک:
حافظ می‌گوید که ای دل ریش (دل شکسته‌ی من)، با لب تو حق نمک (احترام) دارد و از تو می‌خواهد که حق را نگه داری، زیرا او می‌رود و خدا با توست. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۲. تویی آن گوهر پاکیزه که در عالم قدس / ذکر خیر تو بود حاصل تسبیح ملک:
حافظ می‌گوید که تو (معشوق) آن گوهر پاکیزه‌ای هستی که در عالم قدس (بهشت) ذکر خیر تو حاصل تسبیح ملک (فرشتگان) است. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۳. در خلوص منت ار هست شکی تجربه کن / کس عیار زر خالص نشناسد چو محک:
حافظ می‌گوید که اگر در خلوص تو (معشوق) شک داری، تجربه کن، زیرا کسی عیار زر خالص را مانند محک (آزمون) نمی‌شناسد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

---

معنی و تفسیر بیت های پایانی

۴. گفته بودی که شوم مست و دو بوست بدهم / وعده از حد بشد و ما نه دو دیدیم و نه یک:
حافظ می‌گوید که تو (معشوق) گفته بودی که مست می‌شوی و دو بوسه می‌دهی، اما وعده از حد گذشت و ما نه دو دیدیم و نه یک. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۵. بگشا پسته ی خندان و شکرریزی کن / خلق را از دهن خویش مینداز به شک:
حافظ می‌گوید که پسته‌ی خندان (لب خندان) را بگشا و شکرریزی کن، و خلق را از دهن خود به شک (تردید) مینداز. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۶. چرخ برهم زنم ار غیر مرادم گردد / من نه آنم که زبونی کشم از چرخ فلک:
حافظ می‌گوید که اگر غیر مراد او شود، چرخ را برهم می‌زند، زیرا او کسی نیست که از چرخ فلک زبونی بکشد. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

۷. چون بر حافظ خویشش نگذاری باری / ای رقیب از بر او یک دو قدم دورترک:
حافظ می‌گوید که اگر بر حافظ خویش (معشوق) باری نگذاری، ای رقیب، از بر او یک دو قدم دورترک (دورتر) شو. این بیت نشان‌دهنده‌ی عشق و اشتیاق اوست.

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.