در دیر مغان آمد یارم قدحی در دست
حافظ-غزل شماره 27
در دیر مغان آمد یارم قدحی در دست
مست از می و میخواران از نرگس مستش مست
در نعل سمند او شکل مه نو پیدا
وز قد بلند او بالای صنوبر پست
آخر به چه گویم هست از خود خبرم چون نیست
وز بهر چه گویم نیست با وی نظرم چون هست
شمع دل دمسازم بنشست چو او برخاست
وافغان ز نظربازان برخاست چو او بنشست
گر غالیه خوشبو شد در گیسوی او پیچید
ور وسمه کمانکش گشت در ابروی او پیوست
بازآی که بازآید عمر شده ی حافظ
هر چند که ناید باز تیری که بشد از شست
معنی بیت های نخستین
۱. در دیر مغان آمد یارم قدحی در دست / مست از می و میخواران از نرگس مستش مست:
یار من با قدحی در دست به دیر مغان آمد؛ هم او از می مست بود و هم می‌نوشان از نگاه مست او بی‌خود شدند. حافظ در این بیت، معشوق را چنان توصیف می‌کند که مستی‌اش از شراب، دیگران را نیز مست می‌کند.
۲. در نعل سمند او شکل مه نو پیدا / وز قد بلند او بالای صنوبر پست:
در نعل اسبش، شکل ماه نو پیداست و از بلندی قامتش، صنوبر هم کوتاه می‌نماید. این بیت به شکوه و زیبایی معشوق اشاره دارد که حتی طبیعت در برابر او خوار می‌شود.
۳. آخر به چه گویم هست از خود خبرم چون نیست / و ز بهر چه گویم نیست با وی نظرم چون هست:
چه بگویم که هست، وقتی از خود بی‌خبرم؟ و چرا بگویم که نیست، وقتی نگاهم به اوست؟ حافظ در این بیت حالتی از حیرت و شوریدگی عاشقانه را بیان می‌کند که در میان بودن و نبودن سرگردان است.
معنی بیت های پایانی
۴. شمع دل دمسازم بنشست چو او برخاست / وافغان ز نظربازان برخاست چو او بنشست:
شمع دل همدم من خاموش شد وقتی او برخاست، و ناله از نگاه‌بازان بلند شد وقتی او نشست. این بیت نشان می‌دهد که حضور و غیاب معشوق، چه تأثیری ژرف بر عاشقان می‌گذارد.
۵. گر غالیه خوشبو شد در گیسوی او پیچید / ور وسمه کمانکش گشت در ابروی او پیوست:
اگر عنبر خوشبو شد، در گیسوی او پیچید و اگر خطی کمانی پدید آمد، به ابروی او پیوست. حافظ در این بیت زیبایی معشوق را چنان توصیف می‌کند که گویی همه‌ی زیبایی‌های جهان به او تعلق دارد.
۶. بازآی که بازآید عمر شده ی حافظ / هر چند که ناید باز تیری که شد از شست:
بازآی، چرا که عمر از دست‌رفته‌ی حافظ بازمی‌گردد، هرچند تیری که از کمان رها شده، دیگر بازنمی‌گردد. این بیت بیانگر امیدواری شاعر به بازگشت معشوق است، با وجودی که می‌داند برخی فرصت‌ها برای همیشه از دست رفته‌اند.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.