نقدها را بود آیا که عیاری گیرند-همراه با معنی و تفسیر

نقدها را بود آیا که عیاری گیرند

---

حافظ-غزل شماره 185

 

نقدها را بود آیا که عیاری گیرند

تا همه صومعه داران پی کاری گیرند

مصلحت دید من آن است که یاران همه کار

بگذارند و خم طره ی یاری گیرند

خوش گرفتند حریفان سر زلف ساقی

گر فلکشان بگذارد که قراری گیرند

قوت بازوی پرهیز به خوبان مفروش

که در این خیل حصاری به سواری گیرند

یا رب این بچه ی ترکان چه دلیرند به خون

که به تیر مژه هر لحظه شکاری گیرند

رقص بر شعر تر و ناله ی نی خوش باشد

خاصه رقصی که در آن دست نگاری گیرند

حافظ ابنای زمان را غم مسکینان نیست

زین میان گر بتوان بِه که کناری گیرند

 

---

معنی بیت های نخستین

۱. نقدها را بود آیا که عیاری گیرند / تا همه صومعه داران پی کاری گیرند:
حافظ با طنز ظریفی می‌پرسد آیا نقدها (عارفان) هم می‌توانند عیاری (حیله و نیرنگ) بیاموزند؟ تا همه صومعه‌نشینان به دنبال کاری بروند. این بیت نقدی است به ریاکاری برخی متظاهرین به زهد. شاعر با این پرسش، تظاهر برخی زاهدان را به چالش می‌کشد.

۲. مصلحت دید من آن است که یاران همه کار / بگذارند و خم طره ی یاری گیرند:
حافظ حکیمانه توصیه می‌کند که یاران بهتر است همه کارها را رها کنند و به دنبال خم طره یار (معشوق) بروند. این بیت بیانگر فلسفه ی حافظ در اولویت دادن به عشق بر همه ی امور دنیوی است. شاعر عشق را برتر از همه ی مشغولیات می‌داند.

۳. خوش گرفتند حریفان سر زلف ساقی / گر فلکشان بگذارد که قراری گیرند:
حافظ با اشاره به زلف ساقی، می‌گوید اگر فلک اجازه دهد، حریفان می‌توانند قرار و آرامشی بیابند. این بیت نشان‌دهنده ی اعتقاد حافظ به تقدیر و گردش روزگار است، و اینکه هر چیز به فرمان فلک است.

۴. قوت بازوی پرهیز به خوبان مفروش / که در این خیل حصاری به سواری گیرند:
حافظ هشدار می‌دهد که نیروی پرهیزگاری را به زیبارویان نفروشید، زیرا در این کارزار (عشق) تنها با سواری (معشوق) می‌توان حصاری (امنیتی) یافت. این بیت بیانگر این اندیشه است که در وادی عشق، پرهیزگاری به تنهایی کافی نیست.

معنی بیت های پایانی

۵. یا رب این بچه ی ترکان چه دلیرند به خون / که به تیر مژه هر لحظه شکاری گیرند:
حافظ با شکوه به خدا می‌گوید: این بچه‌ترکان (معشوقان) چقدر در خونریزی دلیرند که با هر تیر مژه، شکار می‌گیرند. این بیت استعاره‌ای زیبا از قدرت جاذبه و کشش معشوق است که با نگاهش دل‌ها را می‌رباید.

۶. رقص بر شعر تر و ناله ی نی خوش باشد / خاصه رقصی که در آن دست نگاری گیرند:
حافظ می‌سراید: رقص بر شعر تازه و ناله ی نی دلنشین است، به ویژه رقصی که در آن بتوان دست معشوق را گرفت. این بیت نشان‌دهنده ی عشق حافظ به موسیقی و شعر است، و اینکه این لذت‌ها با حضور معشوق کامل می‌شود.

۷. حافظ ابنای زمان را غم مسکینان نیست / زین میان گر بتوان بِه که کناری گیرند:
حافظ با نگاهی انتقادی می‌گوید: مردم این زمانه را غم بیچارگان نیست، بهتر است اگر می‌توانند کناری بگیرند (از این وضعیت دور شوند). این بیت بیانگر نگاه اجتماعی حافظ و انتقاد او به بی‌تفاوتی مردم نسبت به یکدیگر است.

---

تفسیر شعر

 

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.