چو باد عزم سر کوی یار خواهم کرد
حافظ-غزل شماره 135
چو باد عزم سر کوی یار خواهم کرد
نفس به بوی خوشش مشکبار خواهم کرد
به هرزه بی می و معشوق عمر میگذرد
بطالتم بس از امروز کار خواهم کرد
هر آبروی که اندوختم ز دانش و دین
نثار خاکِ ره آن نگار خواهم کرد
چو شمع صبحدمم شد ز مهر او روشن
که عمر در سر این کار و بار خواهم کرد
به یاد چشم تو خود را خراب خواهم ساخت
بنای عهد قدیم استوار خواهم کرد
صبا کجاست که این جان خون گرفته چو گل
فدای نکهت گیسوی یار خواهم کرد
نفاق و زرق نبخشد صفای دل حافظ
طریق رندی و عشق اختیار خواهم کرد
معنی بیت های نخستین
1. چو باد عزم سر کوی یار خواهم کرد / نفس به بوی خوشش مشکبار خواهم کرد:
حافظ با تصویرپردازی زیبا می‌گوید: همچون تندبادی بی‌تاب به سوی خانه معشوق خواهم شتافت و هر نفسم را با عطر دلنواز وجودش معطر خواهم ساخت. این بیت نشان‌دهنده شور و اشتیاق وصف‌ناپذیر عاشق برای وصال یار است.
2. به هرزه بی می و معشوق عمر میگذرد / بطالتم بس از امروز کار خواهم کرد:
شاعر با نگاهی ژرف به زندگی اظهار می‌کند: روزگار بدون می ناب و دیدار معشوق، عمری است تباه شده. از امروز پیمان می‌بندم که این زندگی پوچ و بی‌معنا را دگرگون سازم و آن را با عشق و مستی حقیقی آمیخته کنم.
3. هر آبروی که اندوختم ز دانش و دین / نثار خاکِ ره آن نگار خواهم کرد:
حافظ با بیانی تاثیرگذار می‌سراید: تمام حیثیت و اعتباری که از راه دانش‌اندوزی و دینداری رسمی کسب کرده‌ام، در راه عشق فدا خواهم کرد و همچون خاکی بی‌ارزش بر سر راه معشوق خواهم ریخت. این نشان‌دهنده بی‌اعتباری همه چیز در برابر عشق است.
4. چو شمع صبحدمم شد ز مهر او روشن / که عمر در سر این کار و بار خواهم کرد:
شاعر با تشبیهی زیبا بیان می‌کند: همانند شمع سحرگاهی که از شعله عشق او روشنایی یافته‌ام، تمام عمر خویش را وقف این راه پرنور خواهم کرد. این بیت نماد تبدیل شدن عشق به چراغ راه زندگی است.
معنی بیت های پایانی
5. به یاد چشم تو خود را خراب خواهم ساخت / بنای عهد قدیم استوار خواهم کرد:
حافظ با بیان پارادوکسیکال می‌گوید: در فراق نگاه تو، وجود خویش را ویران خواهم ساخت، اما پیمان دیرینه عشق را استوارتر از همیشه برپا خواهم داشت. این نشان‌دهنده دوگانگی ظاهر و باطن در راه عشق است.
6. صبا کجاست که این جان خون گرفته چو گل / فدای نکهت گیسوی یار خواهم کرد:
شاعر با استفهامی انکاری می‌پرسد: ای باد صبا! کجایی تا این دل خونین و رنج‌کشیده را فدای عطر گیسوی یار کنم؟ این بیانگر اوج فداکاری و از خودگذشتگی در راه عشق است.
7. نفاق و زرق نبخشد صفای دل حافظ / طریق رندی و عشق اختیار خواهم کرد:
حافظ با صراحت اعلام می‌کند: ریا و تظاهر به دینداری هرگز نمی‌تواند دل مرا صفا بخشد. من راه رندان راستین و عاشقان حقیقی را برخواهم گزید. این بیت در واقع بیانیه عرفانی حافظ در برابر ریاکاران است.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.