ترسم که اشک در غم ما پرده در شود-همراه با معنی و تفسیر

ترسم که اشک در غم ما پرده در شود

حافظ-غزل شماره 226

ترسم که اشک در غم ما پرده در شود

وین راز سر به مهر به عالم سمر شود

گویند سنگ ، لعل شود در مقام صبر

آری شود ولیک به خون جگر شود

خواهم شدن به میکده گریان و دادخواه

کز دست غم خلاص من آنجا مگر شود

از هر کرانه تیر دعا کرده‌ام روان

باشد کز آن میانه یکی کارگر شود

ای جان حدیث ما بر دلدار بازگو

لیکن چنان مگو که صبا را خبر شود

از کیمیای مهر تو زر گشت روی من

آری به یمن لطف شما خاک زر شود

در تنگنای حیرتم از نخوت رقیب

یارب مباد آنکه گدا معتبر شود

بس نکته غیر حسن بباید که تا کسی

مقبول طبع مردم صاحب نظر شود

این سرکشی که کنگره ی کاخ وصل راست

سرها بر آستانه ی او خاک در شود

حافظ چو نافه ی سر زلفش به دست توست

دم درکش ار نه باد صبا را خبر شود

معنی بیت های نخستین

۱. ترسم که اشک در غم ما پرده در شود / وین راز سر به مهر به عالم سمر شود:
می‌ترسم که اشک‌های من در غم ما پرده‌ها را کنار بزند و این راز پنهان به عالم آشکار شود. حافظ در این بیت به نگرانی خود از آشکار شدن راز عشقش اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که مراقب باشد تا رازش فاش نشود. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به پنهان‌داری رازهای عشق است.

۲. گویند سنگ ، لعل شود در مقام صبر / آری شود ولیک به خون جگر شود:
می‌گویند سنگ در جایگاه صبر به لعل تبدیل می‌شود، آری می‌شود، اما به قیمت خون جگر. حافظ در این بیت به سختی‌های صبر و تحمل اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند صبر و تحمل گرچه ارزشمند است، اما بسیار دشوار و دردناک است. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به صبر و رنج‌های آن است.

۳. خواهم شدن به میکده گریان و دادخواه / کز دست غم خلاص من آنجا مگر شود:
می‌خواهم به میکده بروم و گریان و دادخواه شوم، شاید از دست غم در آنجا رهایی یابم. حافظ در این بیت به آرزوی رهایی از غم و اندوه اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند میکده می‌تواند مکانی برای رهایی از غم باشد. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به رهایی از غم و اندوه است.

۴. از هر کرانه تیر دعا کرده‌ام روان / باشد کز آن میانه یکی کارگر شود:
از هر سو تیر دعا را روان کرده‌ام، شاید یکی از آن‌ها مؤثر واقع شود. حافظ در این بیت به اهمیت دعا و امیدواری به اجابت آن اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که به قدرت دعا ایمان داشته باشد. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به دعا و امیدواری است.

معنی بیت های میانی

۵. ای جان حدیث ما بر دلدار بازگو / لیکن چنان مگو که صبا را خبر شود:
ای جان، حدیث ما را به دلدار (معشوق) بازگو، اما چنان نگو که باد صبا (باد بهاری) از آن خبردار شود. حافظ در این بیت به آرزوی رساندن پیام خود به معشوق اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که مراقب باشد تا پیامش فاش نشود. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به پنهان‌داری رازهای عشق است.

۶. از کیمیای مهر تو زر گشت روی من / آری به یمن لطف شما خاک زر شود:
از کیمیاگری مهر تو، روی من به زر تبدیل شد، آری به برکت لطف شما خاک هم زر می‌شود. حافظ در این بیت به تأثیر معجزه‌آسای مهر و لطف معشوق اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند مهر معشوق می‌تواند زندگی را دگرگون کند. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به قدرت مهر و لطف معشوق است.

۷. در تنگنای حیرتم از نخوت رقیب / یارب مباد آنکه گدا معتبر شود:
در تنگنای حیرت و سردرگمی‌ام، از تکبر رقیب نگرانم، خدایا مباد که گدا (من) معتبر شود. حافظ در این بیت به نگرانی خود از تکبر رقیب و وضعیت خود اشاره می‌کند. او از خداوند می‌خواهد که اجازه ندهد رقیب بر او برتری یابد. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به رقابت و نگرانی‌های آن است.

معنی بیت های پایانی

۸. بس نکته غیر حسن بباید که تا کسی / مقبول طبع مردم صاحب نظر شود:
بسیاری نکات غیر از زیبایی لازم است تا کسی مورد قبول مردم صاحب نظر قرار گیرد. حافظ در این بیت به اهمیت ویژگی‌های غیر از زیبایی در جلب توجه دیگران اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند زیبایی تنها عامل جلب توجه نیست. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به ارزش‌های انسانی و اخلاقی است.

۹. این سرکشی که کنگره ی کاخ وصل راست / سرها بر آستانه ی او خاک در شود:
این سرکشی که کنگره‌ی کاخ وصل است، سرها بر آستانه‌ی آن به خاک می‌افتد. حافظ در این بیت به سختی‌های راه وصال معشوق اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که بداند رسیدن به معشوق بسیار دشوار است. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به دشواری‌های راه عشق است.

۱۰. حافظ چو نافه ی سر زلفش به دست توست / دم درکش ار نه باد صبا را خبر شود:
حافظ، چون نافه‌ی سر زلف معشوق به دست توست، مراقب باش و دم درکش، وگرنه باد صبا از آن خبردار می‌شود. حافظ در این بیت به آرزوی حفظ راز عشقش اشاره می‌کند. او از مخاطب می‌خواهد که مراقب باشد تا رازش فاش نشود. این بیت نشان‌دهنده‌ی نگاه حافظ به پنهان‌داری رازهای عشق است.