بود آیا که در میکدهها بگشایند
حافظ-غزل شماره 202
بود آیا که در میکدهها بگشایند
گره از کار فروبسته ی ما بگشایند
اگر از بهر دل زاهد خودبین بستند
دل قوی دار که از بهر خدا بگشایند
به صفای دل رندان صبوحی زدگان
بس در بسته به مفتاح دعا بگشایند
نامه ی تعزیت دختر رز بنویسید
تا همه مغبچگان زلف دوتا بگشایند
گیسوی چنگ ببرید به مرگ می ناب
تا حریفان همه خون از مژهها بگشایند
در میخانه ببستند خدایا مپسند
که در خانه ی تزویر و ریا بگشایند
حافظ این خرقه که داری تو ببینی فردا
که چه زنار ز زیرش به دغا بگشایند
معنی بیت های نخستین
۱. بود آیا که در میکدهها بگشایند / گره از کار فروبسته ی ما بگشایند:
آیا ممکن است که درهای میخانهها را بگشایند و گره از کار فروبسته ما باز کنند؟ این بیت به امید گشایش مشکلات از طریق بازگشایی میخانهها اشاره دارد.
۲. اگر از بهر دل زاهد خودبین بستند / دل قوی دار که از بهر خدا بگشایند:
اگر به خاطر دل زاهد خودبین درها را بستند، دل قوی داشته باش که به خاطر خدا آنها را خواهند گشود. حافظ به ایمان و توکل در برابر محدودیتهای زاهدانه اشاره میکند.
۳. به صفای دل رندان صبوحی زدگان / بس در بسته به مفتاح دعا بگشایند:
به پاکی دل رندان سحرخیز، بسیاری درهای بسته با کلید دعا گشوده خواهد شد. این بیت به قدرت معنوی رندان و تأثیر دعای آنها اشاره دارد.
۴. نامه ی تعزیت دختر رز بنویسید / تا همه مغبچگان زلف دوتا بگشایند:
نامه تسلیت برای دختر رز (شراب) بنویسید تا همه مستان گیسوی دو تا شده خود را بگشایند. شاعر به مرگ شراب و تأثیر آن بر مستان اشاره میکند.
معنی بیت های پایانی
۵. گیسوی چنگ ببرید به مرگ می ناب / تا حریفان همه خون از مژهها بگشایند:
به مرگ شراب ناب، رشتههای چنگ را ببرید تا همه یاران از چشمهایشان خون بگریند. این بیت به سوگ شراب و تأثیر آن بر اهل دل اشاره دارد.
۶. در میخانه ببستند خدایا مپسند / که در خانه ی تزویر و ریا بگشایند:
خدایا، مپسند که درهای میخانه را ببندند و درهای خانههای ریا و تظاهر را بگشایند. حافظ به مخالفت با ریاکاری و دفاع از صفای میخانه اشاره میکند.
۷. حافظ این خرقه که داری تو ببینی فردا / که چه زنار ز زیرش به دغا بگشایند:
ای حافظ، این خرقهای که داری، فردا خواهی دید که چه زنار (کمربند زرتشتیان) از زیر آن با نیرنگ آشکار خواهند کرد. این بیت به ریاکاری برخی صوفیان و عالمان ظاهربین اشاره دارد.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.
