گر می فروش حاجت رندان روا کند
حافظ-غزل شماره 186
گر می فروش حاجت رندان روا کند
ایزد گنه ببخشد و دفع بلا کند
ساقی به جام عدل بده باده تا گدا
غیرت نیاورد که جهان پُر بلا کند
حقا کز این غمان برسد مژده ی امان
گر سالکی به عهد امانت وفا کند
گر رنج پیش آید و گر راحت ای حکیم
نسبت مکن به غیر که اینها خدا کند
در کارخانهای که ره عقل و فضل نیست
فهم ضعیف رای فضولی چرا کند
مطرب بساز پرده که کس بی اجل نمرد
وآن کو نه این ترانه سراید خطا کند
ما را که درد عشق و بلای خمار کشت
یا وصل دوست یا می صافی دوا کند
جان رفت در سر می و حافظ به عشق سوخت
عیسی دمی کجاست که احیای ما کند
معنی بیت های نخستین
۱. گر می فروش حاجت رندان روا کند / ایزد گنه ببخشد و دفع بلا کند:
اگر میفروش حاجت رندان را برآورد، خداوند گناهان را میبخشد و بلاها را دفع میکند. این بیت به ارزش کمک به رندان و عاشقان اشاره دارد.
۲. ساقی به جام عدل بده باده تا گدا / غیرت نیاورد که جهان پُر بلا کند:
ای ساقی، با جام عدل شراب بده تا گدا (عاشق) غیرت نورزد و جهان را پر از بلا نکند. حافظ به نقش شراب در آرامش بخشیدن اشاره میکند.
۳. حقا کز این غمان برسد مژده ی امان / گر سالکی به عهد امانت وفا کند:
به راستی که از این غمها خبر امن و امان میرسد، اگر سالکی به عهد خود وفادار بماند. این بیت به ارزش وفاداری در مسیر عشق اشاره دارد.
۴. گر رنج پیش آید و گر راحت ای حکیم / نسبت مکن به غیر که اینها خدا کند:
ای خردمند، چه رنج پیش آید و چه راحتی، آن را به دیگری نسبت مده که اینها همه از خداست. شاعر به توکل به خدا اشاره میکند.
معنی بیت های پایانی
۵. در کارخانهای که ره عقل و فضل نیست / فهم ضعیف رای فضولی چرا کند:
در کارگاهی که راه عقل و دانش نیست، فهم ناتوان چرا فضولی میکند؟ این بیت به ناتوانی عقل در درک برخی حقایق اشاره دارد.
۶. مطرب بساز پرده که کس بی اجل نمرد / وآن کو نه این ترانه سراید خطا کند:
ای مطرب، پرده را بساز که کسی بیاجل نمیمیرد و آنکه این ترانه را نخواند خطا کرده است. حافظ به پذیرش تقدیر اشاره میکند.
۷. ما را که درد عشق و بلای خمار کشت / یا وصل دوست یا می صافی دوا کند:
ما را که درد عشق و خمار شراب کشته است، یا وصال دوست یا شراب ناب درمان خواهد کرد. این بیت به درمانپذیری درد عشق اشاره دارد.
۸. جان رفت در سر می و حافظ به عشق سوخت / عیسی دمی کجاست که احیای ما کند:
جان در پی شراب رفت و حافظ در عشق سوخت، عیسای دم کجاست که ما را زنده کند؟ شاعر به نیاز به معجزه برای نجات اشاره میکند.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.
