الا تا ننگری در روی نیکو

سعدی-مثنوی شماره 40
الا تا ننگری در روی نیکو
که آن جسم است و جانش خوی نیکو
اگر شخص آدمی بودی به دیدار
همین ترکیب دارد نقش دیوار
معنی بیتهای شعر
الا تا ننگری در روی نیکو / که آن جسم است و جانش خوی نیکو
تا زمانی که به ظاهر زیبا و نیکوی کسی نگاه میکنی، بدان که این زیبایی تنها جسم اوست و جان و درونش نیز دارای خوی و اخلاق نیکوست.
اگر شخص آدمی بودی به دیدار / همین ترکیب دارد نقش دیوار
اگر انسان فقط از نظر ظاهر و چهره آدمی باشد و از انسانیت و فضایل اخلاقی بهرهای نداشته باشد، مانند نقش روی دیوار است که تنها صورت و ظاهری انسانی دارد.
تفسیر کلی
سعدی در این ابیات هشدار میدهد که نباید تنها به زیبایی ظاهری و سیمای نیکو دل بست، زیرا جسم بدون فضیلت و خوی پسندیده ارزشی ندارد. آنچه به انسان حقیقت و اعتبار میبخشد، جان و اخلاق نیک اوست، نه صرفاً چهره و اندامش. شاعر انسانی را که فقط ظاهر آدمی دارد اما از صفات انسانی بیبهره است، به نقش و نگارهای بر دیوار مانند میکند. بنابراین، معیار شناخت ارزش واقعی انسان، کردار، منش و نیکخویی اوست.



