گفتم به ره ببینم و دامن بگیرمش

سعدی-قطعه شماره 202
گفتم به ره ببینم و دامن بگیرمش
کای رشک آفتاب جمال منیر تو
شهری بر آتش غم هجران بسوختی
اول منم به قید محبت اسیر تو
انعام کن به گوشه ی چشم ارادتی
تا بنده ی تو باشم و منت پذیر تو
صاحبدلی به تربیتم گفت زینهار
غوغا مکن که دوست ندارد نفیر تو
شاهد منجم است چه حاجت به شرح حال
در وی نگاه کن که بداند ضمیر تو
مقدمه و فضای کلی
این قطعه از سعدی بیانگر شوق دیدار و دلدادگی عاشقی است که در آرزوی رسیدن به معشوق و در بند محبت او گرفتار شده است. فضای شعر آمیخته با حسرت هجران، سوز عشق و ستایش جمال یار است. شاعر با زبانی ساده و عاطفی، شدت وابستگی و بیقراری عاشق را به تصویر میکشد.
معنی بیتهای شعر
گفتم به ره ببینم و دامن بگیرمش / کای رشک آفتاب جمال منیر تو
گفتم در راه به دیدارت میرسم و دامنت را میگیرم؛ ای آنکه زیبایی درخشان تو مایه رشک آفتاب است.
شهری بر آتش غم هجران بسوختی / اول منم به قید محبت اسیر تو
شهر و مردمان را در آتش اندوه جداییات سوزاندی، اما پیش از همه، من گرفتار بند محبت تو هستم.
انعام کن به گوشه ی چشم ارادتی / تا بنده ی تو باشم و منت پذیر تو
با گوشه چشمی و اندکی لطف و توجه به من بنگر تا بنده تو شوم و همیشه سپاسگزار محبتت باشم.
صاحبدلی به تربیتم گفت زینهار / غوغا مکن که دوست ندارد نفیر تو
خردمندی برای پند دادن به من گفت: مبادا غوغا و فریاد برپا کنی، زیرا محبوب تو از فریاد و بانگ تو خوشش نمیآید.
شاهد منجم است چه حاجت به شرح حال / در وی نگاه کن که بداند ضمیر تو
آن محبوب، خود گواه و آگاه است؛ پس نیازی به شرح دادن حال خود نداری. به او بنگر، زیرا از نگاهت اندیشه و نیت درونت را درمییابد.



