گدایان بینی اندر روز محشر

سعدی-قطعه شماره 192
گدایان بینی اندر روز محشر
به تخت ملک بر چون پادشاهان
چنان نورانی از فرّ عبادت
که گویی آفتابانند و ماهان
تو خود چون از خجالت سر برآری
که بر دوشت بود بار گناهان
اگر دانی که بد کردی و بد رفت
بیا پیش از عقوبت عذرخواهان
معنی بیتهای شعر
گدایان بینی اندر روز محشر / به تخت ملک بر چون پادشاهان
در روز قیامت، گدایانی را میبینی که به سبب پاداش عبادت و نیکی، بر تخت پادشاهی نشستهاند.
چنان نورانی از فرّ عبادت / که گویی آفتابانند و ماهان
آنها از شکوه و فروغ عبادت چنان نورانیاند که گویی خورشیدها و ماهها هستند.
تو خود چون از خجالت سر برآری / که بر دوشت بود بار گناهان
اما تو چگونه از شرمساری سرت را بلند خواهی کرد، در حالی که بار گناهان بر دوشت سنگینی میکند؟
اگر دانی که بد کردی و بد رفت / بیا پیش از عقوبت عذرخواهان
اگر میدانی که کار بدی کردهای و راه نادرستی پیمودهای، پیش از رسیدن مجازات، توبه کن و پوزش بخواه.
«
پیام و مفهوم اصلی
این شعر با ترسیم صحنهای از روز قیامت، ارزش والای عبادت و بندگی خالصانه را بیان میکند؛ چنانکه گدایان و فروتنانِ اهل عبادت در آن روز با شکوه و نورانیت بر تخت پادشاهی مینشینند، اما گناهکاران از شرم بار گناهان سر برنمیآورند. سعدی در پایان پندی اخلاقی میدهد که هر کس به خطا و بدکاری خود آگاه است، باید پیش از فرارسیدن مجازات و عقوبت، با پشیمانی و عذرخواهی به درگاه خداوند بازگردد.



