یار گرفته‌ام بسی چون تو ندیده‌ام کسی

معنی بیت‌های شعر

یار گرفته‌ام بسی چون تو ندیده‌ام کسی
شمع چنین نیامده‌ست از در هیچ مجلسی

یاران بسیاری گرفته‌ام، اما هیچ‌کس را مانند تو ندیده‌ام؛ چنین شمعِ درخشانی هرگز به هیچ مجلسی وارد نشده است.

عادت بخت من نبود آن که تو یادم آوری
نقد چنین کم اوفتد خاصه به دست مفلسی

بخت من هرگز به این نیکویی نبوده که تو را نصیبم کند؛ چنین سرمایهٔ ارزشمندی، به‌ویژه در دست تهیدستی چون من، بسیار کمیاب است.

صحبت از این شریفتر صورت از این لطیفتر
دامن از این نظیفتر وصف تو چون کند کسی

هم‌نشینی‌ای شریف‌تر، چهره‌ای لطیف‌تر و دامنی پاک‌تر از این چگونه ممکن است؟ هیچ‌کس نمی‌تواند تو را آن‌گونه که شایسته است وصف کند.

خادمه سرای را گو در حجره بند کن
تا به سر حضور ما ره نبرد موسوسی

به خدمتکار خانه بگو درِ اتاق را ببندد تا هیچ آدم بدگمان و سخن‌چینی از خلوت و دیدار ما آگاه نشود.

روز وصال دوستان دل نرود به بوستان
یا به گلی نگه کند یا به جمال نرگسی

در روز دیدار دوستان، دل به باغ نمی‌رود؛ زیرا اگر به باغ برود، ناچار به گلی یا به زیباییِ چشم نرگس‌مانندِ یاری دیگر نگاه خواهد کرد.

گر بکشی کجا روم تن به قضا نهاده‌ام
سنگ جفای دوستان درد نمی‌کند بسی

اگر مرا بکشی، به کجا پناه ببرم؟ من خود را به خواست و تقدیر تو سپرده‌ام؛ آزار و سنگ جفای دوستان چندان بر من اثر نمی‌کند.

قصه به هر که می‌برم فایده‌ای نمی‌دهد
مشکل درد عشق را حل نکند مهندسی

داستان عشق و رنج خود را برای هرکس بازگو می‌کنم، سودی ندارد؛ زیرا هیچ تدبیر و چاره‌اندیشی‌ای نمی‌تواند مشکل درد عشق را حل کند.

این همه خار می‌خورد سعدی و بار می‌برد
جای دگر نمی‌رود هر که گرفت مونسی

سعدی با وجود این‌همه رنج و سختی، همچنان شکیبایی می‌کند و بار عشق را بر دوش می‌کشد؛ زیرا هرکس یار و همدمی یافته باشد، دیگر به جای دیگری نمی‌رود.