ای صورتت ز گوهر معنی خزینه‌ای

معنی بیت‌های شعر

ای صورتت ز گوهر معنی خزینه‌ای / ما را ز داغ عشق تو در دل دفینه‌ای

ای که چهره‌ات گنجینه‌ای از گوهرهای معناست، ما نیز در دل خود گنجی نهفته از درد و داغ عشق تو داریم.

دانی که آه سوختگان را اثر بود / مگذار ناله‌ای که برآید ز سینه‌ای

می‌دانی که آه و ناله عاشقان سوخته‌دل اثر دارد؛ پس مگذار ناله‌ای از سینه‌ام برخیزد و تو را متأثر کند.

زیور همان دو رشته مرجان کفایت است / وز موی در کنار و برت عنبرینه‌ای

برای آرایش تو همان دو ردیف لب‌های سرخ و مرجان‌مانند کافی است و گیسوی خوش‌بوی عنبرینت نیز در کنار چهره و بر اندامت زیبایی تو را کامل می‌کند.

سر در نیاورم به سلاطین روزگار / گر من ز بندگان تو باشم کمینه‌ای

اگر من کمترینِ بندگان تو باشم، در برابر پادشاهان جهان سر فرود نمی‌آورم و خود را از آنان برتر می‌دانم.

چشمی که جز به روی تو بر می‌کنم خطاست / وآن دم که بی تو می‌گذرانم غبینه‌ای

هرگاه چشم از روی تو بردارم، خطا کرده‌ام؛ و هر لحظه‌ای را که بدون تو بگذرانم، زیان و خسرانی بزرگ است.

تدبیر نیست جز سپر انداختن که خصم / سنگی به دست دارد و ما آبگینه‌ای

در برابر دشمن چاره‌ای جز تسلیم و فروگذاشتن سپر نداریم؛ زیرا او سنگی در دست دارد و ما همچون شیشه‌ایم و بسیار شکننده.

وآن را روا بود که زند لاف مهر دوست / کز دل به در کند همه مهری و کینه‌ای

کسی سزاوار است که ادعای دوستی و محبت کند که از دل خود هرگونه مهر و کینه‌ای نسبت به دیگران را بیرون کرده باشد.

سعدی به پاکبازی و رندی مثل نشد / تنها در این مدینه که در هر مدینه‌ای

سعدی در پاک‌باختگی و رندی بی‌همتاست؛ نه فقط در این شهر، بلکه در هر شهر و دیاری.

شعرش چو آب در همه عالم چنان شده / کز پارس می‌رود به خراسان سفینه‌ای

شعر او در سراسر جهان همچون آب فراگیر و روان شده است؛ چنان‌که از سرزمین پارس تا خراسان، کشتیِ شعر او در حرکت است.