عشقبازی چیست سر در پای جانان باختن

معنی بیت‌های شعر

عشقبازی چیست سر در پای جانان باختن / با سر اندر کوی دلبر عشق نتوان باختن

عاشقی آن است که انسان سر و جان خود را فدای معشوق کند؛ زیرا با حفظ جان و سر نمی‌توان در راه محبوب عشق‌ورزی کرد.

آتشم در جان گرفت از عود خلوت سوختن / توبه‌کارم توبه‌کار از عشق پنهان باختن

از سوختن عود در خلوت، آتش عشق در جانم شعله‌ور شد؛ من از عشق پنهانی و باختن در این راه، پشیمان و توبه‌کارم.

اسب در میدان رسوایی جهانم مردوار / بیش ازین در خانه نتوان گوی و چوگان باختن

در میدان رسوایی جهان، همچون مردی دلیر بر اسب نشسته‌ام؛ دیگر نمی‌توان در خانه ماند و از بازی عشق و رسوایی دوری کرد.

پاکبازان طریقت را صفت دانی که چیست / بر بساط نرد درد اول ندب جان باختن

می‌دانی ویژگی عاشقان راستین چیست؟ آنان در بازی رنج و عشق، از همان آغاز جان خود را می‌بازند و همه‌چیز را فدا می‌کنند.

زاهدی بر باد الا، مال و منصب دادنست / عاشقی در ششدر لا، کفر و ایمان باختن

زاهدی یعنی مال و مقام دنیوی را بر باد دادن؛ و عاشقی یعنی در بن‌بست عشق، حتی کفر و ایمان و همه دارایی‌های معنوی خویش را نیز باختن.

بر کفی جام شریعت بر کفی سندان عشق / هر هوسناکی نداند جام و سندان باختن

عاشق راستین در یک دست جام شریعت و در دست دیگر سندان عشق دارد و میان احکام دین و سختی‌های عشق استوار می‌ماند؛ هر هوس‌بازی توان درک چنین باختنی را ندارد.

سعدیا شطرنج ره مردان خلوت باختند / رو تماشا کن که نتوانی چو ایشان باختن

ای سعدی، مردان راه حقیقت در خلوت، شطرنج عشق را باخته و جان و هستی خود را فدا کرده‌اند؛ برو و تماشا کن، زیرا تو نمی‌توانی مانند آنان چنین فداکاری کنی.

«»