ماه فرو ماند از جمال محمد

سعدی-سایر اشعار
شماره 14
ماه فرو ماند از جمال محمد
سرو نباشد به اعتدال محمد
قدر فلک را کمال و منزلتی نیست
در نظر قدر با کمال محمد
وعده ی دیدار هر کسی به قیامت
لیله ی اسری شب وصال محمد
آدم و نوح و خلیل و موسی و عیسی
آمده مجموع در ظلال محمد
عرصه ی گیتی مجال همت او نیست
روز قیامت نگر مجال محمد
وآن همه پیرایه بسته جنت فردوس
بو که قبولش کند بلال محمد
همچو زمین خواهد آسمان که بیفتد
تا بدهد بوسه بر نعال محمد
شمس و قمر در زمین حشر نتابد
نور نتابد مگر جمال محمد
شاید اگر آفتاب و ماه نتابند
پیش دو ابروی چون هلال محمد
چشم مرا تا به خواب دید جمالش
خواب نمیگیرد از خیال محمد
سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی
عشق محمد بس است و آل محمد
معنی بیتهای شعر
ماه فرو ماند از جمال محمد / سرو نباشد به اعتدال محمد
ماه از زیبایی چهرهٔ محمد(ص) درمانده و بیفروغ میشود و هیچ سروبلندی از نظر راستقامتی و تناسب به پای او نمیرسد.
قدر فلک را کمال و منزلتی نیست / در نظر قدر با کمال محمد
آسمان با همهٔ شکوه و بزرگیاش در برابر مقام و کمال محمد(ص) ارزش و منزلتی ندارد.
وعده ی دیدار هر کسی به قیامت / لیله ی اسری شب وصال محمد
دیدار بیشتر مردم با محبوبشان به قیامت وعده داده شده است، اما شب معراج، شب وصال و دیدار محمد(ص) با پروردگار بود.
آدم و نوح و خلیل و موسی و عیسی / آمده مجموع در ظلال محمد
حضرت آدم، نوح، ابراهیم، موسی و عیسی(ع) همگی در پرتو هدایت و حمایت محمد(ص) گرد آمدهاند.
عرصه ی گیتی مجال همت او نیست / روز قیامت نگر مجال محمد
این جهان پهناور گنجایش بلندهمتی و عظمت محمد(ص) را ندارد؛ پس عظمت مقام او را در روز قیامت بنگر.
وآن همه پیرایه بسته جنت فردوس / بو که قبولش کند بلال محمد
بهشت فردوس با همهٔ آرایش و زیباییاش امید دارد که بلال، مؤذن و یار محمد(ص)، آن را بپذیرد.
همچو زمین خواهد آسمان که بیفتد / تا بدهد بوسه بر نعال محمد
آسمان چنان شیفتهٔ پیامبر است که میخواهد مانند زمین فرود آید تا بر کفشهای محمد(ص) بوسه بزند.
شمس و قمر در زمین حشر نتابد / نور نتابد مگر جمال محمد
در زمین قیامت، خورشید و ماه نخواهند تابید و هیچ نوری جز نور چهرهٔ محمد(ص) نخواهد درخشید.
شاید اگر آفتاب و ماه نتابند / پیش دو ابروی چون هلال محمد
شاید خورشید و ماه در برابر دو ابروی هلالگون محمد(ص) از تابیدن بازبمانند و فروغ خود را از دست بدهند.
چشم مرا تا به خواب دید جمالش / خواب نمیگیرد از خیال محمد
از زمانی که چشم من در خواب جمال او را دیده است، خیال محمد(ص) مرا رها نمیکند و دیگر خواب به چشمانم نمیآید.
سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی / عشق محمد بس است و آل محمد
ای سعدی، اگر میخواهی عاشق باشی و جوانیات را در راه عشق بگذرانی، عشق محمد(ص) و خاندان او برایت کافی است.
پیام و مفهوم اصلی
این شعر در ستایش شکوه، جمال و کمال پیامبر اسلام(ص) سروده شده است و شاعر با تشبیههایی چون ماه و سرو، زیبایی و اعتدال بیهمتای او را میستاید. در نگاه سعدی، حتی آسمان و همه بزرگان و پیامبران در برابر مقام والای حضرت محمد(ص) منزلتی ناچیز دارند و شب معراج، اوج کرامت و وصال الهی ایشان به شمار میآید؛ بنابراین پیام اصلی شعر، بیان عظمت معنوی و برتری مقام پیامبر(ص) و عشق و ارادت عمیق شاعر به آن حضرت است.



