دادار که بر ما درِ قسمت بگشاد

سعدی-رباعی شماره 39
دادار که بر ما درِ قسمت بگشاد
بنیاد جهان چنان که بایست نهاد
آن که نداد از سببی خالی نیست
دانست سرو به خر نمیباید داد
معنی بیتهای شعر
دادار که بر ما درِ قسمت بگشاد / بنیاد جهان چنان که بایست نهاد
خداوندی که درِ روزی و قسمت را به روی ما گشود، جهان را آنگونه که شایسته بود بنیان نهاد.
آن که نداد از سببی خالی نیست / دانست سرو به خر نمیباید داد
اگر خداوند چیزی را به کسی نداده، حتماً حکمتی در کار بوده است؛ زیرا میدانسته که نباید سرو را به خر سپرد.
تفسیر کلی
سعدی در این رباعی بر حکمت و عدالت الهی در آفرینش و تقسیم نعمتها تأکید میکند. جهان بهگونهای سنجیده و شایسته بنیاد نهاده شده و هر بخشش یا محرومیتی از روی مصلحت است. نرسیدن چیزی به انسان را نباید بیدلیل دانست، زیرا خداوند شایستگی و نیاز هر کس را بهتر از او میشناسد. تعبیر «دادن سرو به خر» نیز کنایهای از ناسازگاری نعمت با گیرنده و ضرورت قرار گرفتن هر چیز در جای شایسته خویش است.



