گویند مرا صواب رایان به هوش

سعدی-رباعی شماره 123
گویند مرا صواب رایان به هوش
چون دست نمیرسد به خرسندی کوش
صبر از متعذّر چه کنم گر نکنم
گر خواهم و گر نخواهم از نرمه ی گوش
معنی بیتهای شعر
گویند مرا صواب رایان به هوش / چون دست نمیرسد به خرسندی کوش
خردمندان و اهل رأی مرا به هوشیاری و درستی سفارش میکنند؛ چون به خواسته و خرسندی دسترسی ندارم، باید بکوشم و تلاش کنم.
صبر از متعذّر چه کنم گر نکنم / گر خواهم و گر نخواهم از نرمه ی گوش
اگر صبر کردن برایم دشوار و ناممکن باشد، چه چارهای جز شکیبایی دارم؟ چه بخواهم و چه نخواهم، این امر همچون چیزی نزدیک و ناگزیر است.
«»
تفسیر کلی
شاعر میگوید خردمندان مرا به رضایت و خرسندی از امور دستیافتنی سفارش میکنند، اما دل آدمی همیشه به آسانی از خواستههایش دست نمیکشد. هنگامی که رسیدن به مطلوب دشوار یا ناممکن است، صبر و شکیبایی تنها راه چاره به شمار میآید. بااینحال، تحمل کردن نیز آسان نیست و انسان میان خواستن و نخواستن، در کشمکش درونی گرفتار میشود. این رباعی تقابل میان فرمان عقل، میل دل و ناتوانی انسان در برابر شرایط زندگی را به تصویر میکشد.



