چرا نه در پی عزم دیار خود باشم-همراه با معنی و تفسیر

چرا نه در پی عزم دیار خود باشم

---

حافظ-غزل شماره 337

 

چرا نه در پی عزم دیار خود باشم

چرا نه خاک سر کوی یار خود باشم

غم غریبی و غربت چو بر نمی‌تابم

به شهر خود روم و شهریار خود باشم

ز محرمان سراپرده ی وصال شوم

ز بندگان خداوندگار خود باشم

چو کار عمر نه پیداست باری آن اولی

که روز واقعه پیش نگار خود باشم

ز دست بخت گران خواب و کار بی‌سامان

گرم بود گله‌ای رازدار خود باشم

همیشه پیشه ی من عاشقی و رندی بود

دگر بکوشم و مشغول کار خود باشم

بود که لطف ازل رهنمون شود حافظ

وگرنه تا به ابد شرمسار خود باشم

 

---

معنی و تفسیر بیت های نخستین

۱. چرا نه در پی عزم دیار خود باشم / چرا نه خاک سر کوی یار خود باشم:
حافظ از خود می‌پرسد که چرا به سوی دیار خود (وطن) و خاک سر کوی معشوق بازنگردد. این بیت نشان‌دهنده‌ی اشتیاق او به بازگشت به وطن و نزدیکی به معشوق است.

۲. غم غریبی و غربت چو بر نمی‌تابم / به شهر خود روم و شهریار خود باشم:
حافظ می‌گوید که از غم غربت و دوری خسته شده است و می‌خواهد به شهر خود بازگردد و شهریار (صاحب اختیار) خود باشد. این بیت نشان‌دهنده‌ی آرزوی او برای رهایی از غربت و رسیدن به آزادی است.

۳. ز محرمان سراپرده ی وصال شوم / ز بندگان خداوندگار خود باشم:
حافظ آرزو می‌کند که از محرمان (نزدیکان) سراپرده‌ی وصال معشوق شود و از بندگان خداوندگار خود (معشوق یا خدا) باشد. این بیت نشان‌دهنده‌ی اشتیاق او به قرب و وصال است.

---

معنی و تفسیر بیت های پایانی

۴. چو کار عمر نه پیداست باری آن اولی / که روز واقعه پیش نگار خود باشم:
حافظ می‌گوید که چون پایان عمر مشخص نیست، بهتر است که در روز واقعه (مرگ) پیش نگار خود (معشوق) باشد. این بیت نشان‌دهنده‌ی اهمیت وصال معشوق حتی در لحظه‌ی مرگ است.

۵. ز دست بخت گران خواب و کار بی‌سامان / گرم بود گله‌ای رازدار خود باشم:
حافظ از بخت ناگوار و زندگی بی‌سامان خود می‌نالد و آرزو می‌کند که گله‌ای رازدار (همدمی صمیمی) داشته باشد. این بیت نشان‌دهنده‌ی نیاز او به همراهی و همدلی است.

۶. همیشه پیشه ی من عاشقی و رندی بود / دگر بکوشم و مشغول کار خود باشم:
حافظ می‌گوید که همیشه پیشه‌ی او عاشقی و رندی بوده است و اکنون می‌خواهد دوباره به کار خود (عشق و رندی) مشغول شود. این بیت نشان‌دهنده‌ی پایبندی او به اصول عشق و آزادگی است.

۷. بود که لطف ازل رهنمون شود حافظ / وگرنه تا به ابد شرمسار خود باشم:
حافظ امیدوار است که لطف ازل (رحمت الهی) راهنمای او شود، وگرنه تا ابد شرمسار خود خواهد بود. این بیت نشان‌دهنده‌ی امید او به رحمت الهی و ترس از ناکامی است.

---

غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی

واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.