دوش در حلقه ی ما قصه ی گیسوی تو بود
حافظ-غزل شماره 210
دوش در حلقه ی ما قصه ی گیسوی تو بود
تا دل شب سخن از سلسله ی موی تو بود
دل که از ناوک مژگان تو در خون می‌گشت
باز مشتاق کمانخانه ی ابروی تو بود
هم عفاالله صبا کز تو پیامی می‌داد
ورنه در کس نرسیدیم که از کوی تو بود
عالم از شور و شر عشق خبر هیچ نداشت
فتنه انگیز جهان غمزه ی جادوی تو بود
من سرگشته هم از اهل سلامت بودم
دام راهم شکن طرّه ی هندوی تو بود
بگشا بند قبا تا بگشاید دل من
که گشادی که مرا بود ز پهلوی تو بود
به وفای تو که بر تربت حافظ بگذر
کز جهان می‌شد و در آرزوی روی تو بود
معنی بیت های نخستین
۱. دوش در حلقه ی ما قصه ی گیسوی تو بود / تا دل شب سخن از سلسله ی موی تو بود:
دیشب در جمع ما صحبت از گیسوی تو بود و تا نیمه‌شب گفتگو درباره‌ی پیچ و تاب موهایت ادامه داشت. این بیت به جذابیت و زیبایی موهای معشوق اشاره دارد.
۲. دل که از ناوک مژگان تو در خون می‌گشت / باز مشتاق کمانخانه ی ابروی تو بود:
دلی که از تیر مژه‌های تو زخمی شده بود، باز هم مشتاق کمان ابروی تو بود. حافظ به قدرت جذابیت نگاه و ابروی معشوق اشاره می‌کند.
۳. هم عفاالله صبا کز تو پیامی می‌داد / ورنه در کس نرسیدیم که از کوی تو بود:
باد صبا را سپاس که پیامی از تو می‌آورد، وگرنه به کسی نرسیدیم که از کوی تو خبری داشته باشد. این بیت به اشتیاق برای دریافت خبری از معشوق اشاره دارد.
۴. عالم از شور و شر عشق خبر هیچ نداشت / فتنه انگیز جهان غمزه ی جادوی تو بود:
جهان از شور و هیجان عشق بی‌خبر بود، تنها فتنه‌انگیز جهان، نگاه جادویی تو بود. شاعر به تأثیر سحرآمیز نگاه معشوق اشاره می‌کند.
معنی بیت های پایانی
۵. من سرگشته هم از اهل سلامت بودم / دام راهم شکن طرّه ی هندوی تو بود:
من که سرگشته بودم، از اهل سلامت (عارفان) هم بودم، اما دام راهم شکنندگی زلف سیاه تو بود. این بیت به تعارض بین عرفان و عشق اشاره دارد.
۶. بگشا بند قبا تا بگشاید دل من / که گشادی که مرا بود ز پهلوی تو بود:
بند قبا را بگشا تا دل من هم گشاده شود، چرا که هر گشایشی که من داشتم از نزدیکی تو بود. حافظ به تأثیر معشوق در آرامش دل اشاره می‌کند.
۷. به وفای تو که بر تربت حافظ بگذر / کز جهان می‌شد و در آرزوی روی تو بود:
به وفاداری تو سوگند که بر مزار حافظ گذر کن، چرا که او در حالی از دنیا رفت که مشتاق دیدار تو بود. این بیت به عشق و وفاداری حافظ حتی پس از مرگ اشاره دارد.
تفسیر شعر
غزلیات حافظ شیرازی – ادبستان شعر پارسی
واژگان دشوار : مصراع بیت ها ابیات تحلیل بررسی همراه با معنا مفهوم شعر شرح کامل.