پیش تر زان کت غضب گردد عیان

ایرج میرزا – مثنوی شماره 31
غلبه بر خشم
پیش تر زان کت غضب گردد عیان
از الف تا یا الفبا را بخوان
کاندر این ضمن افتدت صفر از جوش
از جنون فارِغ شوی آیی به هوش
معنی بیتهای شعر
پیش تر زان کت غضب گردد عیان / از الف تا یا الفبا را بخوان
پیش از آنکه خشم و غضبت آشکار شود، از «الف» تا «ی» الفبا را بخوان.
کاندر این ضمن افتدت صفر از جوش / از جنون فارِغ شوی آیی به هوش
زیرا در همین فاصله از شدت جوشوخروش و خشم تو کاسته میشود، از حالت دیوانگی بیرون میآیی و دوباره به خودت میآیی.
تفسیر کلی
ایرج میرزا در این شعر راهی ساده و عملی برای غلبه بر خشم پیشنهاد میکند: پیش از آنکه غضب آشکار شود، الفبا را از ابتدا تا انتها بخوان. این مکث کوتاه فرصت میدهد شدت هیجان فروکش کند و انسان از حالت جنونآمیز خشم به هوشیاری بازگردد. شعر بر اهمیت شکیبایی، خویشتنداری و اندیشیدن پیش از واکنش تأکید دارد. زبان طنزآمیز و توصیهگونهٔ شاعر نیز پند اخلاقی او را دلنشین و اثرگذار کرده است.



