زُهره پی بوسه چو رخصت گرفت

ایرج میرزا – زهره و منوچهر
مثنوی شماره 4
زُهره پی بوسه چو رخصت گرفت
بوسه ی خود از سر فرصت گرفت
همچو جوانی که شبان گاه مست
کوزه ی آب خنک آرد به دست
جَست و گرفت از عقب او را به بر
کرد دو پا حلقه بر او چون کمر
داد سرش را به دل سینه جا
به به از آن متّکی و متّکا
دست به زیر زنخش جای داد
دست دگر بر سرِ دوشش نهاد
تارِ دو گیسوش کشیدن گرفت
لب به لبش هِشت و مکیدن گرفت
زُهره یکی بوسه ز لعلش ربود
بوسه مگو آتش سوزنده بود
بوسه ای از ناف درآمد برون
رفت دگر باره به ناف اندرون
هوش ز هم برده و مدهوش هم
هر دو فتادند در آغوش هم
کوه صدا داد از آن بانگ بوس
نوبتی عشق فرو کوفت کوس
داد یکی زان دو کبوتر صغیر
آه که شد کودک ما بوسه گیر
آن دگری گفت که شادیم شاد
بوسه ده و بوسه ستان شاد باد
یک وجب از شاخه بجستند باز
بوسه که رد شد بنشستند باز
خود ز شعف بود که این پر زدند
یا ز اَسَف دست به هم بر زدند؟
معنی بیتهای شعر
زُهره پی بوسه چو رخصت گرفت
بوسهی خود از سر فرصت گرفت
زهره وقتی اجازهی بوسه گرفت، با استفاده از فرصت، او را بوسید.
همچو جوانی که شبانگاه مست
کوزهی آب خنک آرد به دست
رفتارش مانند جوان مستی بود که شبهنگام کوزهای آب خنک به دست میآورد.
جَست و گرفت از عقب او را به بر
کرد دو پا حلقه بر او چون کمر
از پشت به سوی او پرید و او را در آغوش گرفت و پاهایش را مانند کمربند به دور او حلقه کرد.
داد سرش را به دل سینه جا
بهبه از آن متّکی و متّکا
سر او را بر سینهاش جای داد؛ چه تکیهگاه و تکیهکردن دلنشینی بود.
دست به زیر زنخش جای داد
دست دگر بر سرِ دوشش نهاد
یک دستش را زیر چانهی او گذاشت و دست دیگرش را بر سر و شانهی او نهاد.
تارِ دو گیسوش کشیدن گرفت
لب به لبش هِشت و مکیدن گرفت
رشتههای گیسوی او را گرفت و لبهایش را بر لب او گذاشت و شروع به بوسیدن کرد.
زُهره یکی بوسه ز لعلش ربود
بوسه مگو آتش سوزنده بود
زهره یک بوسه از لب سرخ و گرانبهای او گرفت؛ اما آن بوسه چنان سوزان و آتشین بود که نمیتوان آن را تنها بوسه نامید.
بوسهای از ناف درآمد برون
رفت دگر باره به ناف اندرون
بوسهای چنان شورانگیز و شدید بود که گویی از درون وجودشان برآمد و دوباره به ژرفای وجودشان بازگشت.
هوش ز هم برده و مدهوش هم
هر دو فتادند در آغوش هم
هر دو از شدت عشق و شور، هوش و اختیار خود را از دست دادند و در آغوش یکدیگر افتادند.
کوه صدا داد از آن بانگ بوس
نوبتی عشق فرو کوفت کوس
از صدای بوسههای آنان گویی کوه به صدا درآمد و عشق، با شور و هیاهو، طبل پیروزی خود را نواخت.
داد یکی زان دو کبوتر صغیر
آه که شد کودک ما بوسهگیر
یکی از آن دو دلدادهی کوچک آهی کشید و گفت: افسوس که کودک ما نیز بوسهگیر و گرفتار این عشق شد.
آن دگری گفت که شادیم شاد
بوسه ده و بوسهستان شاد باد
دیگری گفت: ما بسیار شادمانیم؛ بوسه بده و بوسه بگیر، و شاد و خرم باش.
یک وجب از شاخه بجستند باز
بوسه که رد شد بنشستند باز
آن دو اندکی از شاخه دور شدند؛ اما وقتی بوسه پایان یافت، دوباره بر شاخه نشستند.
خود ز شعف بود که این پر زدند
یا ز اَسَف دست به هم بر زدند؟
آیا این بالزدن و دستزدن آنان از شادی و شور بود، یا از اندوه و افسوس؟
نتیجهگیری
این بخش با زبانی طنزآمیز و تصویری، شوق و جسارت زهره را در ابراز عشق نشان میدهد و با تشبیههای عامیانه، صمیمیت و شور رابطهٔ عاشقانه را برجسته میکند.



